Hasan HasturerManşet

Lekesiz bir hayat, nasıl olur?

Bugün Başhakim Mehmet Zeka Bey’in, aramızdan bedenen ayrılışının 38 yıl dönümü.

“Lekesiz 81 yıllık bir hayat nasıl olur?” sorusuna muhatap olsam, yanıt olarak ,” Başhakim Zeka Bey’in hayatı gibi” yanıtını veririm.

1903’ta Karpazın, küçük köylerinde Bladanisyo (Balalan) köyünde doğdu.

Kıbrıs’taki öğreniminin ardından 1927 yılında İstanbul Hukuk Fakültesini pek iyi derece ile bitirdi.

Babası Hüseyin Mehmet Guselli, o döneme göre çok ileri görüşlüydü.

Lozan Anlaşmasıyla adada İngiliz dönemi kalıcı, meşru bir zemin bulmuştu.

Şeri ve Tanzimat’ın etkisinde Osmanlı hukukunu okuyan Mehmet Zeka, babasının da yönlendirmesiyle Londra’ya gitti. Londra’da sıfırdan dört ay içinde Latinceyi öğrendi. Ardından da Middle Temple Inn of Court’dan da altı aylık sürede “Barrister-at-Law” unvanını alıp adaya döndü.

Kıbrıs’a döndüğünde Osmanlı ve Anglo Sakson hukukunu en iyi bilen tek avukattı.

Bu yazı biyografi yazısı değil.

***

Dün Kıbrıs Tv’de baba annesi Zeka Bey’in kız kardeşi olan, yeni nesil hukukçularda özel yeri olan Erdem Erginel konuğumdu.

Hem Zeka Bey’i konuştuk, hem de Zeka Bey’in anısına hukuk sohbeti yaptık.

Çok verimli bir sohbetti.

Bilgi dolu bir sohbetti.

***

Zeka Bey, sanki de dünyaya hukuk insanı olarak olsun diye doğdu.

Adalet, yaşam tarzıydı.

Dünya çapında bir hukuk insanı olurken, doğduğu köyünden, topraktan hiç kopmadı.

1961 yılında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi yargıcı oldu. Ölene kadar o görevi devam etti.

AİHM’de görev yaptığı süre içinde bazı kararlara katıldı, bazı kararlara karşı çıkıp, azınlık tarafı olarak gerekçesini yazdı, katıldığı bazı kararlara da farklı katılma nedenlerini, hukuk fakültelerinde ders içeriği olabilecek derinlikle yazdı.

Alman Wemhoff’un yaklaşık üç yıllık yargısız, tutukluluk süresiyle ilgili Alman Hükümeti aleyhine AİHM’de açtığı davada Zeka Bey, tutukluluk süresinin makul bir süre olan altı ayı, aşmamasını 27 Haziran 1968 tarihli kararın ekine yazdırdı.

Zeka Bey, alınan karara karşı, azınlık tarafıydı.

Ancak çok ilginçtir.

1987 yılında Almanya’da ceza yasasında değişiklik yapılarak, Zeka Bey’in 1968’de karara yazdırdığı, makul tutukluluk süresini alt ay olarak işaret etmesi, Alman  ceza yasasına konulmuştur.

***

Zeka Beyin Kıbrıs Türk Toplumuna hizmetleri de çok anlamlı, çok değerli ve unutulmazdır.

Vakıfların, Türklere devrinde en çok pay sahibi olanların ilk iki isminden biridir.

Müftünün seçimle belirlenmesini sağlayandır.

Türk İşleri Komitesinde önemli kararların yönlendiricisidir.

Aile HukukuZeka Bey‘in çağdaş hukuk vizyonuyla, yine sömürge döneminde çağdaşlaştı.

***

27 yaşında, 1930’da  Kavanin Meclisi üyeliğine seçildi.

O zaman ki siyaset kültürüne bakınız.

Zeka Bey, bölge insanlarının ciddi talebiyle aday olmayı kabul edince, öteki Kıbrıslı Türk aday, “Mehmet Zeka aday olduğuna göre, ben adaylıktan çekiliyorum” dedi.

Mehmet Zeka, seçimsiz Kavanin Meclisine seçildi.

***

TMT ile koordineli, siyaset yapan Kıbrıs Türk Liderliğinin, elçilikle koordineli engellemesi olmasaydı, Mehmet Zeka, Kıbrıs Türk halkının seçilmiş lideri de olabilirdi.

Ölüm yıl dönümünde Mehmet Zeka’yı ya da bilinen adıyla Hakim Zeka Bey’in saygı ve rahmetle anıyoruz.

 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu