ABD ile İran yeniden masaya oturmaya mı hazırlanıyor?
ABD ile İran’ın, ikinci tur müzakereler için yeniden Pakistan arabuluculuğunda masaya oturacağı beklentisi artarken, petrol fiyatları da geriledi.
ABD ve İran arasındaki “Hürmüz Boğazı restleşmesiyle” tırmanan gerilim, 21 Nisan’da sona erecek ateşkesin akıbetinin sorgulanmasına yol açmıştı.
ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonunda İslamabad ev sahipliğinde yapılan müzakerelerin sonuçsuz kalması üzerine, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’na uyguladığı ablukaya, İran’ın boğazdaki limanlarına kuşatma uygulama restiyle meydan okumuştu.
ABD’nin, İran’a giriş ve çıkış yapan gemileri engelleme tehdidiyle İran’ın Hürmüz Boğazı‘ndaki ablukasını delme girişimi, ateşkesin sona ereceği endişesine ve uluslararası toplumun tepkilerine yol açmıştı.
Tahran-Washington hattında karşılıklı açıklamalarla yeniden tırmanan gerilim, petrol fiyatlarının yeniden yükselmesini beraberinde getirmişti.
Petrol fiyatları yeniden geriledi
Bugün ise uluslararası basına, ABD ve İran’ın yeniden masaya oturabileceği yönünde haberler sızmaya başladı.
Sızan bilgiler, Ortadoğu’daki savaşa barışçıl çözüm bulunması umudunu yeniden arttırırken, uluslararası finans piyasalarında olumlu tepkiye yol açtı, petrol piyasalarını da sakinleştirdi.
Dün 104,24 dolara yükselen petrol fiyatları bugün 100 doların altına geriledi.
İkinci tur görüşmelerine hazırlık yapılıyor
Basında yer alan haberlere göre Pakistan, Türkiye ve Mısır, ABD ile İran’ın yeniden müzakere masasına oturması için girişimlerini sürdürüyor.
Hatta tarafların ikinci tur müzakereler için bu hafta bir araya gelebileceği belirtiliyor.
ABD, Pakistan ve İranlı yetkililer, yeni tur görüşmeler için temasların sürdüğünü doğruladı.
Görüşmelerin nerede, ne zaman yapılacağı ve heyetlerin kimlerden oluşacağı konusunda görüşmelerin sürdüğüne işaret eden yetkililer, ikinci turun Perşembe günü yine İslamabad’da yapılabileceği ihtimalinden söz ediyor.
İranlı bir yetkili de, ABD ile yeniden masaya oturmanın gündemde olduğu bilgisini paylaşırken, “Kesin bir tarih belirlenmedi. Heyetler Cuma’dan Pazar’a kadar olan günleri açık tutuyor” diye konuştu.
New York Times’ın aktardığına göre ABD Başkanı Donald Trump, İran ile görüşmelerin gelecek iki gün içinde Pakistan’da yeniden başlayabileceğini söyledi.
Donald Trump, dün de İran’ın kendileriyle temasa geçtiğini ve anlaşma yapmak istediklerini ilettiğini duyurmuştu.
Trump, kendilerinin de anlaşmaya açık olduklarına işaret etmekle birlikte, “İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin verecek hiçbir anlaşmayı onaylamayacağını” da sözlerine eklemişti.
Vance ihtiyatlı olmakla birlikte iyimser
İslamabad müzakerelerinde Amerikan heyetine başkanlık eden ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de dün FOX News’e yaptığı açıklamalarda ihtiyatlı ama aynı zamanda iyimser mesajlar verdi.
Vance, İran heyetine başkanlık eden İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’a Washington’un “kırmızı çizgilerini”, “nerede bazı düzenlemeler yapabileceğini” ve “nerede esnek olmayacaklarını” ilettiklerini duyurdu.
JD Vance, “İranlıların nükleer silah sahibi olmayacaklarını söylemeleri ayrı bir şey. Ama bunun gerçekleşmeyeceğinden emin olmamızı sağlayacak bir mekanizma oluşturmamız bambaşka bir şey” dedi, ancak öngördükleri mekanizma hakkında ayrıntılı bilgi aktarmadı.
Öne çıkan konular neler?
Basında yer alan bilgilere göre ABD, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine 20 yıllık bir moratoryum uygulanmasını ve
zenginleştirilmiş nükleer materyalin de İran’dan çıkarılması istiyor, bunun karşılığında da İran’a uygulanan yaptırımların esnetilmesini teklif ediyor. Tahran ise uranyum zenginleştirme moratoryumun 5 yıl ile sınırlandırılmasını talep ediyor.
Tarafların pozisyonlarını netleştirdiklerini, şimdi müzakerelerin bu esaslar üzerinden yürütülmesi gerektiğini belirten Pakistan ise diplomatik çözüme bir fırsat verilmesi için taraflardan ateşkesin uzatılmasını talep ediyor.
Macron’dan Trump ve Pezeşkiyan’a çağrı
Avrupa ülkelerinin büyük bir bölümünün yanı sıra Çin ve Rusya da taraflara Hürmüz Boğazı’nda gerilimin tırmandırılmaması ve ateşkese bağlı kalınması yönünde art arda açıklamalar yaptı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron bugün yaptığı sosyal medya paylaşımında, İran ve ABD’ye Pakistan’da askıya alınan müzakereleri yeniden başlatma çağrısı yaptı.
Dün hem ABD Başkanı Donald Trump hem de İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini açıklayan Macron, her iki liderden “İslamabad’da askıya alınan müzakerelerin yeniden başlatılmasını, yanlış anlamaların giderilmesini ve daha fazla gerginliğin önlenmesini” talep ettiğini belirtti.
Macron sözlerini şöyle sürdürdü:
“Özellikle ateşkesin tüm taraflarca ve Lübnan’ı da kapsayacak şekilde titizlikle uygulanması şarttır. Aynı şekilde, Hürmüz Boğazı’nın en kısa sürede, kısıtlama veya geçiş ücreti olmaksızın koşulsuz olarak yeniden açılması da önemlidir. Bu koşullar altında, ilgili kilit tarafların desteğiyle müzakereler hızla yeniden başlayabilir.”
Reuters, AFP, AP, dpa/ DA, JD
