İran müzakereler için iki koşul öne sürdü, Trump uyardı

İran, ABD ile müzakereler için Lübnan’da ateşkes ve rejimin bloke edilmiş varlıklarının serbest bırakılmasını şart koştu. ABD Başkanı Trump, “Bugün hayatta kalmalarının tek nedeni müzakere etmek!” diye uyardı.

İran ile müzakerelerde ABD heyetine başkanlık edecek olan Başkan Yardımcısı JD Vance’i taşıyan uçak Pakistan‘a hareket ettikten kısa bir süre sonra Tahran rejimi tarafından yapılan bir açıklama, soru işaretlerine yol açtı.

İran müzakere heyetine başkanlık edeceği belirtilen Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, müzakerelerin başlayabilmesi için üzerinde anlaşmaya varıldığını belirttiği iki taahhüdün yerine getirilmesi gerekeceğini duyurdu.

ABD ile ateşkes mutabakatı uyarınca karşılıklı olarak kararlaştırılan bazı adımların henüz atılmadığına işaret eden Kalibaf, bunları “Lübnan’da ateşkes ve İran’ın bloke edilmiş varlıklarının serbest bırakılması” olarak sıraladı.

Kalibaf, açıklamasında “Bu iki husus, müzakereler başlamadan önce yerine getirilmelidir” ifadelerine yer verdi.

İran’ın, Lübnan’ın da ateşkes kapsamında yer alması gerektiği yönündeki beklentisi biliniyordu.Ancak Kalibaf bugünkü açıklamayla ilk kez kamuoyuna İran’ın müzakereler için dondurulan varlıklarının da serbest bırakılmasını şart koştuğunu duyurmuş oldu. Bu beklenti, İran’ın 10 maddelik planında da yer alıyordu. ABD’nin bugün bu yönde bir adım atacağı yönünde bilgi yok.

İran, ABD’nin bankacılık ve enerji sektörlerine uyguladığı yaptırımlar nedeniyle, petrol ve doğalgaz ihracatından elde ettiği milyarlarca dolara, yabancı bankalardaki varlığına erişemiyor.

ABD ile müzakereleri, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi eşliğinde yürütmesi beklenen Kalibaf’ın bu açıklaması bu iki koşul yerine getirilmedikçe masaya oturmayacakları mesajını içeriyor.

Vance olumlu mesaj vermişti

Oysa Kalibaf bu paylaşımı yaptığında, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance‘in uçağı havalanmış ve Pakistan’daki müzakerelerin de hafta sonunda yapılacağı duyurulmuştu.

Hatta Vance, Air Force Two uçağına binmeden önce yaptığı açıklamada “Müzakereleri sabırsızlıkla bekliyoruz. Bence olumlu geçecek. Gayet tabii ki göreceğiz” dedi.

“Başkan Trump’ın da dediği gibi, İranlılar iyi niyetle müzakere etmeye istekliyse, biz de kesinlikle elimizi uzatmaya hazırız. Eğer bizimle oyun oynamaya kalkışırlarsa, müzakere ekibinin pek de anlayışlı olmadığını göreceklerdir” uyarısını yapan Vance, Trump’ın kendilerine “net direktifler” verdiğini söylemekle birlikte bunların ne olduğuna açıklık getirmedi.

Uyarı Trump’tan geldi

İran’ın, müzakerelerin başlayabilmesi için iki şartın yerine getirilmesi gerektiğini duyurmasına yanıt, ABD Başkanı Donald Trump‘tan geldi.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda “İranlılar ellerinde, uluslararası su yollarını kullanarak dünyaya kısa ömürlü şantaj uygulamaktan başka koz olmadığını anlamıyor gibiler. Bugün hayatta kalmış olmalarının tek nedeni müzakere etmek!” uyarısını yaptı.

Pakistan’da yapılması öngörülen müzakerelerle ilgili belirsizlik, Lübnan ve Hürmüz Boğazı ile ilgili görüş ayrılıkları sürüyor.

ABD ile İran arasında, doğrudan müzakerelerin başlatılması için sağlanan geçici ateşkesin mimarı Pakistan, taraflar arasındaki mutabakatın Lübnan’ı da kapsadığını duyurmuş ancak İsrail bunu reddetmişti. Hatta ateşkesin ilan edildiği gün yüzü aşkın füze saldırısıyla Lübnan’ı hedef almış, saldırılarda yaklaşık 300 Lübnanlı hayatını kaybetmiş, binlerce kişi de yaralanmıştı.

Trump’tan İran’a baskı: En iyi mühimmatları yükledik

ABD Başkanı Donald Trump, bugün ayrıca New York Post gazetesine yaptığı açıklamada, Amerikan savaş gemilerine, Pakistan’daki barış görüşmelerinin başarısızlıkla sonuçlanması halinde İran’a saldırıları yeniden başlatmak için “en iyi mühimmatların yüklendiğini” söyledi.

Trump, ayrıca “Görüşmelerin başarılı olup olmayacağını yakında, yaklaşık 24 saat içinde göreceğiz” dedi.

İran’ın, ateşkese rağmen Hürmüz Boğazı’nda uyguladığı ablukayı kaldırmamış olması, geçmek isteyen gemilere Devrim Muhafızları ile koordinasyona girmek, geçiş ücreti gibi yeni şartlar öne sürmesi Trump’ı kızdırdı. Donald Trump, İran’ı vardıkları mutabakata sadık kalmamakla suçluyor.

Trump, Netanyahu’ya baskı mı uyguluyor?

Lübnan konusunda da anlaşmazlık sürüyor. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, arabulucu konumundaki Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in aksine, Lübnan’ın ateşkes kapsamında olmadığı yönündeki ısrarını sürdürüyor.

JD Vance “meşru bir yanlış anlaşılma” diyerek görüş ayrılığını yumuşatmaya çalışmıştı.

Hatta iddiaya göre İran, ateşkesi Lübnan saldırılarıyla ihlal ettiğini belirterek İsrail’e misilleme yapacağını ABD’ye bildirdi, Trump yönetimi ise “İsrail’i dizginleyeceğiz” sözünü vererek gerilimi düşürmeyi taahhüt etti.

Ayrıca basında yer alan haberlere göre Trump, ağırlığını koyarak Netanyahu’yu, Lübnan ile müzakere masasına oturmaması halinde tek taraflı olarak ateşkes ilan edeceğini söyleyerek uyardı.

Netanyahu’nun bu nedenle, Lübnan ile doğrudan müzakerelerin başlatılması talimatını verdiğini duyurduğu belirtiliyor. ABD kaynakları, İsrail ile Lübnan heyetlerinin haftaya Washington’da görüşeceği bilgisini paylaştı. Ancak Lübnanlı yetkililer, görüşmelerin ancak Lübnan’ın ateşkese dahil edilmesi ve İsrail’in saldırılarına son vermesi durumunda yapılabileceğini söylüyor.

İsrail, bugün de Lübnan’ın güneyine saldırılarını sürdürdü. Hizbullah da İsrail’i roketlerle hedef almaya devam ediyor.

İsrail’in bugünkü saldırılarında ondan fazla Lübnanlının hayatını kaybettiği açıklandı. Lübnan makamları Hizbullah ile İsrail arasında 2 Mart’ta başlayan savaştan bu yana en az bin 830 kişinin öldüğü bilgisini paylaştı.

Pakistan-İsrail gerilimi

Bu arada Pakistan Savunma Bakanı Havace Muhammed Asıf, İsrail’i Lübnan’da “soykırım suçunu işlemekle” suçladı. Bakan sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “İsrail kötülük ve insanlık için bir lanettir; İslamabad’da barış görüşmeleri sürerken Lübnan’da soykırım işleniyor” ifadelerine yer verdi. Ancak daha sonra bu paylaşımını sildi.

Benyamin Netanyahu ise Pakistanlı bakanın silinen paylaşımına, “Hiçbir hükümetten, özellikle de barış için tarafsız bir arabulucu olduğunu iddia eden bir hükümetten hoş görülebilecek bir açıklama değildi” sözleriyle tepki gösterdi.

AFP, AP, Reuters, dpa, DW/ DA, TY