Kanada’da dini sembol yasağı krizi: Onlarca okul çalışanı işten çıkarıldı
Quebec hükümetinin okullardaki dini sembol yasağını genişleten 94 Sayılı Yasa (Bill 94), Montreal ve çevresindeki okullarda büyük bir istihdam krizine yol açtı. Ekim 2025’te kabul edilen ve Mart 2025’ten itibaren geriye dönük olarak uygulanan yasa nedeniyle onlarca okul çalışanı işten çıkarıldı, açığa alındı veya istifa etmek zorunda kaldı.
Montreal Okul Müdürleri Derneği, yasanın tam olarak uygulanmasıyla birlikte yüzlerce çalışanın daha işini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu belirtti.
Dernek Başkanı Kathleen Legault, “Personel açığının zirve yaptığı bir dönemde, yerlerine koyacak kimsemiz yokken yüzlerce insandan bahsediyoruz,” diyerek durumun ciddiyetine dikkat çekti.
Yasa neleri kapsıyor?
Daha önce sadece öğretmenler ve müdürleri kapsayan dini sembol yasağı, 94 Sayılı Yasa ile birlikte okullarda öğrencilerle etkileşim kuran tüm personeli kapsayacak şekilde genişletildi.
Bu kapsamda; kantin görevlileri, okul öncesi eğitimcileri, rehberler ve okul koridorlarındaki denetmenlerin de iş saatleri içinde dini sembol (başörtüsü, kipa, haç vb.) taşımaları yasaklandı.
Exemption (Muafiyet) Krizi
Hükümet, yasa teklifinin sunulduğu 19 Mart 2025 tarihinden önce görevde olanlar için bir istisna tanıdı.
Ancak bu tarihten sonra işe giren veya pozisyon değiştiren çalışanlar bu haktan yararlanamıyor. Bu durum, yıllardır sistemde olan ancak Mart ve Ekim ayları arasında terfi eden veya başka bir okula geçen deneyimli personelin de işten çıkarılmasına neden oldu.
“Kimliğim ve kariyerim arasında kaldım”
Laurentians bölgesindeki bir okulda engelli çocuklarla ilgilenen eğitimci Mariem Gharnougui, başörtüsünü çıkarmayı reddettiği için Şubat ayında işine son verilen çalışanlardan biri. Gharnougui yaşadığı süreci şu sözlerle anlattı:
“Bağlandığım ve bana alışmış olan bu çocukları aniden terk etmeye zorlanıyorum. Kimliğim, değerlerim ve kariyerim arasında kalmış durumdayım.”
Hükümetin tutumu: Kendi kararları
Yasayı hazırlayan isimlerden biri olan ve şu an iktidardaki CAQ (Coalition Avenir Québec) partisi lider adaylarından Bernard Drainville, eleştirilere sert yanıt verdi.
Drainville, bu çalışanların çalışma saatleri içinde dini sembollerini çıkarabileceklerini ancak bunu yapmamayı tercih ettiklerini belirterek, “Yasaya uymamaya karar verdiler, bu onların kararı. Maalesef kendi kişisel tercihlerinin sonuçlarına katlanmak zorundalar” dedi.
Muhalefet ve sendikaların tepkisi
Quebec Liberalleri ve Québec Solidaire (QS) partileri, yasayı “ayrımcı” ve “felaket” olarak nitelendiriyor.
Muhalefet, muafiyet tarihinin yasanın sunulduğu mart ayı yerine kabul edildiği ekim ayına çekilmesi için baskı yapıyor.
