Barınacak güç var mı?

Dünya üzerinde, her isteyenin, istediği, her şeye sahip olabileceği, ekonomik yapının olduğu bir ülke yoktur. Gelişmiş devletlerde temel, azınlığın değil, genelin refah ortalaması üzerine kuruludur.

   Elbette ki, her ülkede, gelirle bağlantılı; eğitim, nitelik, tercih, alınan riskler ve benzer unsurların etkisi ile farklı gelir gruplarının oluşması, yaşam standardı uçurumlarının oluşmaması kaydı ile, doğal olan ve olması gerekendir.

   Yasalar ve vergilerin temel dayanağı da, vergi karşılığı alınacak hizmet yanında, toplumun iç dengelerinin korunabilmesidir.

   Yukarıda saydıklarımın tümünün üstünde olan ise, bir ülkedeki yaşam önceliğinin, o ülkenin vatandaşlarına ait olduğu gerçekliğidir. Bu gerçeklikten uzaklaşıldığında ise, devletin de vatanın da, kimin devleti veya kimin vatanı olduğu, sorgulanır hale gelir.

   Barınma, en temel insan ihtiyaçlarının başında gelir.

Geçmiş yazılarımda, emlak ve inşaat sektörünün hassaslığı ve barındırdığı tehlikelerle ilgili fikrimi belirttiğim yazılarım oldu. Temelde inandığım bir ülkedeki arz ve talep dengesinin, o ülkenin iç dinamikleri ile belirlenmesinin, doğruluğu yönünde olduğudur.

   Bugün ülkemizin içinde bulunduğu ortamda ise, ortalama gelire sahip, halkın geniş bir kesimi en temel hak olan konut edinme hakkından uzaklaşmış durumdadır.

   Geçtiğimiz günlerde fırsat bulup araştırma yaptım. İnşaat birim maliyet fiyatlarındaki son bir yıllık değişim, döviz cinsinden 25% civarında. Ortalama bir apartman dairesinin sadece inşaat tarafında metrekare maliyet fiyatı ise 500 sterlin. Bu maliyete daire başına bir de arsa payı olarak, yaklaşık 12,000 sterlin(Lefkoşa civarı için) eklendiğinde, 2 yatak odalı bir dairenin, yapan müteahhide maliyeti 52 000 sterlin civarında. Yatırımın büyüklüğü, bitiş süresi, emlakçı komisyonu gibi giderlerle birlikte, böyle bir dairenin satış fiyatı 65,000  ile 67,000 sterlin civarı olması doğal. Diğer bölgelerde arsanın maliyetteki faktörü değişken olsa da, genel bakışta çok büyük bir fark yaratmıyor.

   Konunun yapan tarafındaki ortalama yukarıdaki gibi. Gelin bir de alan tarafa bakalım.

Böyle bir apartman dairesi için, 15,000 ile 20,000 sterlin peşinat ön koşul. Bulunması kolay olmasa da, geriye kaldı 50,000 sterlin.

Birkaç bankanın kendi sayfasından ayni miktarın, hem döviz, hem de Türk Lirası türünden kredi olanaklarını inceledim.

Kredi Toplamı               Vade                    Taksit Tutarı           Toplam Ödeme

50,000 sterlin              120 ay                   640 sterlin                76,000 sterlin

1,150,000 TL                  120 ay                 33,000 TL                  3,970,000 TL

   Yukarıdaki tabloda, rakamların daha kolay anlaşılabilmesi için yuvarlanmış rakamlar kullanmış olsam da, tablonun durumu bu.

   Birisi lütfen bana, asgari ücretliyi geçtim, ortalama gelirli bir ailenin nasıl konut alabileceğini anlatsın.

Müteahhitler de haklı olarak, ana merkezlerde, satamayacağı, kendi vatandaşımıza yönelik yeni konut üretiminden uzak durmakta ve yeni satılık konut stoku, yok denecek kadar az.

   Bu durumun sonucunda, önümüzdeki aylarda, kira ücretlerine okkalı artışlar olarak yansıyacağından şüpheniz olmasın.

   Bırakın denizi görmeyi, denizden uzak şehirlerimizde bile, vatandaşımızın en temel hakkı olan konut almasının neredeyse imkansız hale geldiği bir ekonominin ne kadar sağlıklı olduğu söylenebilir.

Kararını size bırakıyorum.

Bu konuyu önümüzdeki yazımda işlemeye devam edeceğim.