10 yıllık sepet güncellenecek

KIBRIS’a konuşan KKTC İstatistik Kurumu Başkanı Sövüda Besimler, 2014–2015 verilerine dayanan TÜFE sepetinin güncellenmesi için vatandaşlardan hane halkı araştırmasına destek vermelerini istedi.

“Bilgiler gizli tutuluyor”… KKTC İstatistik Kurumu Başkanı Sövüda Besimler,  2026–2027 Hanehalkı Bütçe Anketi’nde verilen tüm bilgilerin yasal zeminde gizli tutulduğunu ifade etti. Mevcut sepetin 10 yıl öncesinin verilerine dayandığını hatırlatan Besimler, güncel tüketim alışkanlıklarının ölçülmesinin zorunlu hale geldiğini açıkladı.

Cemre CEMALİ

Hayat pahalılığının en önemli göstergelerinden biri olan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), ülkede 10 yılı aşkın süredir güncellenemedi.

Ekonomide fiyat artışlarını, yani enflasyonu ölçen TÜFE, belirli bir dönemde mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki ortalama değişimi ortaya koyuyor.

KKTC İstatistik Kurumu, TÜFE sepetini güncellemek amacıyla hanehalklarının gelirlerini hangi alanlara harcadığını belirlemek için 2026–2027 Hanehalkı Bütçe Anketi’ni başlattı.

Ankete seçilen haneler 1 ay boyunca 6 kez ziyaret edilecek, hanelere bırakılacak harcama defterleri aracılığıyla tüm bireylerin haftalık harcamaları kayıt altına alınacak.

Mayıs ayında başlayan çalışma kapsamında 50 anketör, her ay 570 haneyi ziyaret edecek; 12 ay boyunca toplam 6 bin 840 haneden elde edilecek verilerle güncel tüketim alışkanlıkları belirlenecek.

KKTC İstatistik Kurumu Başkanı Sövüda Besimler, yürütülen hanehalkı bütçe anketinin detaylarını KIBRIS’a anlattı.

“Haneler rastgele seçildi”

KKTC İstatistik Kurumu Başkanı Sövüda Besimler, 2026–2027 Hanehalkı Bütçe Anketi çalışmalarına Aralık ayında adres güncelleme çalışmalarıyla başladıklarını belirterek, KKTC genelinde anket yapılacak hanelerin rastgele, örnekleme yöntemiyle seçildiğini açıkladı.

Besimler, uluslararası metodoloji uyarınca Hanehalkı Bütçe Anketi’ne bir yıl veya daha uzun süredir ikamet eden kişilerin dâhil edildiğini belirterek, örneklem çerçevesi oluşturulurken yalnızca “sürekli konutların” esas alındığını vurguladı.

Konuyla ilgili olarak Besimler, “İki konutu olanlar için, bir hanede 6 aydan uzun süredir yaşayan kişilerin adresleri esas konut kabul edilerek ankete dâhil edildi. 6 aydan kısa süreli konaklamalar ise ikinci konut sayıldığından kapsam dışı bırakıldı. Biz tamamen sürekli konutlara odaklandık; bu yaklaşım doğrultusunda ülkemizde eğitim gören öğrenciler de ankete dâhil edilmiş oldu.” açıklamasında bulundu.

1 Mayıs itibarıyla başlayan anketin 12 ay süreceğini ve 11 bölümden oluştuğunu belirten Besimler, çalışma kapsamında her ay 570 hanehalkı ile görüşme gerçekleştirileceğini, çalışma kapsamında ise toplam 6 bin 840 haneye ulaşılacağını kaydetti.

“Hanelerin bir ay boyunca haftalık harcamaları kayıt edilecek”

Besimler, anket çalışmasının uygulama sürecine ilişkin de bilgiler verdi:

“Seçilen hanelerle ilk olarak ön görüşme yapıyoruz. Bu görüşmede hem aileleri bilgilendiriyor hem de gerekli ön bilgileri topluyoruz. Ardından ay boyunca, haftaların sayısına bağlı olarak hanelerle düzenli temas kuruyoruz. Her hafta ailelere harcamalarını kaydetmeleri için bir defter bırakılıyor, bir sonraki görüşmede ise doldurulan defter alınarak yerine yenisi veriliyor. Böylece bir aylık süreç boyunca hanehalkının tüm harcamaları düzenli olarak kayıt altına alınıyor.”

Besimler, tüm hane bireylerinin harcamalarının kayıt altına alınmasının önemine dikkat çekerek, “Tüm harcamalarını isteyeceğiz; faturalı, faturasız veya aileden gelen destekler dahil kullanılan, tercih edilen yapılan her türlü harcamanın not edilmesi gerekiyor. Önemli olan tüketim maddelerinin kalem kalem eksiksiz beyan edilmesidir.” ifadelerini kullandı.

Çocukların kişisel harcamalarının da sürece dahil edildiğini ifade eden Besimler, çalışmanın temel amacının Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) sepetini güncellemek olduğunu söyledi.

“Amacımız TÜFE sepetini güncellemek”

Besimler, mevcut sepetin 2014–2015 yılı verilerine dayandığını hatırlatarak güncel tüketim alışkanlıklarının ölçülmesinin zorunlu hale geldiğini şu sözlerle açıkladı:

“Birinci temel amacımız TÜFE sepetindeki maddeleri güncellemek çünkü 10 yıldan bahsediyoruz. 2014- 2015’teki alışkanlıklarımız şu an yok. Hanehalklarının tüketim alışkanlıkları zamanla değişiyor. Şu an enflasyonu hesaplarken kullandığımız sepetteki maddeler 2014-2015 yılına dayalı olduğu için daha güncel verilere ihtiyacımız var.”

Besimler, Hanehalkı Bütçe Anketi’nin beş yılda bir yapıldığını belirterek, pandemi döneminde gerçekleştirilen son çalışmanın sonuçlarının olağan dışı koşullar nedeniyle uygulamaya alınamadığını söyledi.

“O dönemde herkes evdeydi, turizm yoktu, benzin kullanımı yoktu, birçok işletme kapalıydı. Bu nedenle elde edilen veriler gerçek tüketim alışkanlıklarını yansıtmadığı için uygulamaya konamadı” diyen Besimler, 2026– 2027 Hanehalkı Bütçe Anketinin önemine dikkat çekti.

“Tüm bilgiler gizli tutuluyor”

KKTC İstatistik Kurumu Başkanı Sövüda Besimler, bazı vatandaşların “ben yapamam”, “güvenmiyorum”, “vergiye verilecek” gibi endişelerle ankete katılmadığını söyleyerek, bu endişelere karşılık tüm bilgilerin yasal zeminde gizli tutulduğunu vurguladı.

Besimler, “bilgiler bizde gizli kalacaktır, Kurumdan dışarı çıkmayacaktır, bu gizlilik esası Kurumumuzun yasasındaki temel maddelerden biridir” dedi.

Anketörlerin QR kodlu yaka kartlarıyla görev yaptığını kaydeden Besimler, vatandaşların bu sistem üzerinden kimlik doğrulaması yapabileceğini de ifade etti.

Besimler, haftalık harcamaların defterlere işlenmesi konusunda anketörlerin hanelere gerekli desteği sağlayacağının altını çizerek, vatandaşların alışveriş fişlerini saklayıp diğer harcamalarını not edebileceğini, ihtiyaç duyulması halinde anketörlerin de kayıtların tutulmasına yardımcı olacağını söyledi.

“Anketörlere kapılarınızı açın”

TÜFE sepetine yönelik eleştirilere de değinen Besimler, “CD, disket gibi ürünlerin yer almasıyla ilgili çokça eleştiri alıyoruz. Bu ve bunlar gibi ürünlerin tümünü biz hanelerde yaşayan bireylerin doldurduğu tüketim defterlerinden öğreniyoruz. Anket sonlandığında TÜFE sepeti güncellendiğinde en çok eleştirilen bu ürünlerin yerini internet aboneliği, dijital platform üyelikleri, gibi harcamaların almasını bekliyoruz.” dedi.

Besimleri vatandaşlara “Halkımızdan istediğimiz, bize kapılarını açsınlar ve bilgileri paylaşsınlar” çağrısında bulunarak “Önemli olan halkımızın, ülkemizin geleceğidir. Hep birlikte bu çalışmalara katkı koyacağız ki doğru sonuçları elde edebilelim. 10 yıl önce neleri tercih ediyorduk? Şimdi günümüzde neleri tercih ediyoruz? Bunu birlikte göreceğiz.” ifadelerini kullandı.

Fotoğraflar/Özmen YILANCILAR