Tehlikeli hız: Buzullar günde 60 metre ilerleyebiliyor
Dünya genelindeki buzulların çoğu iklim krizi nedeniyle hızla erirken, “dalgalanma” adı verilen nadir bir doğa olayı bazı buzulların beklenmedik bir hızla ilerleyerek yerleşim yerlerini ve altyapıyı tehdit etmesine yol açıyor.
Bilim insanları, dünya genelindeki 3 binden fazla “dalgalanan” buzulu kapsayan devasa bir çalışma yayımladı. Normal şartlarda hareketleri gözle fark edilemeyecek kadar yavaş olan buzullar, bu özel durum gerçekleştiğinde haftalar içinde hızlanarak günde 60 metreye kadar yol alabiliyor. Bu ani hızlanma, buzun altındaki suyun tahliye edilemeyip birikmesi sonucu sürtünmenin azalmasından kaynaklanıyor.
Buzulların bu ani ilerleyişi, sanılanın aksine buz kaybını azaltmıyor, aksine süreci hızlandırıyor. Hızlı hareket eden devasa buz kütleleri nehir yataklarını tıkayarak yapay göller oluşturuyor ve bu göller aniden boşaldığında aşağı havzadaki yerleşim yerlerinde yıkıcı sellere yol açıyor. Örneğin, Karakurum Dağları’ndaki Shisper Buzulu’nun neden olduğu taşkınlar, son yıllarda Pakistan ve Çin arasındaki stratejik yollara büyük zararlar verdi.
Dünyadaki buzulların yalnızca %1’i bu özelliği gösterse de, bu buzullar toplam buzul alanının %16’sını oluşturuyor. Arktik, Himalayalar ve And Dağları gibi bölgelerde yoğunlaşan bu hareketlilik, ısınan iklimle birlikte daha da öngörülemez hale geliyor. Yoğun yağışlar ve aşırı erime dönemleri, normalde on yıllar süren durgunluk dönemlerini bozarak buzulları erkenden harekete geçirebiliyor. Bilim insanları, daha önce hiç bu tür bir hareketlilik görülmemiş olan Antarktika gibi bölgelerin bile gelecekte bu ani ve tehlikeli buz akıntılarına sahne olabileceği konusunda uyarıyor.
