Almanya ve İtalya AB’de İsrail’e yaptırımları bloke etti…
Avrupa Birliği‘nde (AB) Benyamin Netanyahu başbakanlığındaki İsrail hükümetinin politikalarına tepkiler artıyor.
AB dışişleri bakanlarının Lüksemburg’daki toplantısına, İsrail’e yaptırım uygulanması konusunda yaşanan görüş ayrılıkları damgasını vurdu.
İspanya ve İrlanda’nın öncülük ettiği bir grup ülke, AB’nin İsrail ile Ortaklık Anlaşması’nı askıya alması için baskıyı arttırırken, Almanya ve İtalya’nın direnciyle karşılaştı.
Yaptırım taleplerinin gerisinde yatan nedenler
AB üyesi bazı ülkeler, İsrail’in “kırmızı çizgiyi” aştığı ve artık Netanyahu hükümetine yaptırım uygulanması gerektiği görüşünde.
Bu ülkeler, İsrail hükümetinin yaptırım uygulanmasını gerektiren politikalarını şöyle sıralıyor: Gazze‘deki savaş esnasında yapılanlar ve Hamas ile sağlanan ateşkesin ardından insani yardımların engellenmesi, İsrail’in işgali altındaki Batı Şeria’daki Filistin topraklarında yasa dışı yerleşim birimlerinin genişletilmesi, Filistinlilerin idam edilmesinin önünü açan tasarının kabülü ve İsrail ordusunun uluslararası hukuku ihlal ederek Lübnan‘ın güneyini kontrolü altına almaya dönük girişimleri.
AB, İsrail’in en büyük ticaret ortağı. AB verilerine göre, 2024’te taraflar arasındaki mal ticareti 42 milyar 600 milyon euroya ulaştı. Yaptırımların uygulanması gerektiğini savunan AB üyesi ülkeler, “İsrail’in ancak yaptıklarının sonuçları olacağını görmesi halinde politikalarında rota değişikliğine gitmek zorunda kalacağını” savunarak, artık adım atılması gerektiğinde ısrar ediyor.
Bu ülkelerin başında da, Netanyahu hükümetine sert tepkileriyle dikkatleri üzerine çeken Pedro Sanchez başbakanlığındaki İspanyol hükümeti yer alıyor.
İspanya’dan “AB güvenilirliğini yitirecek” uyarısı
İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, “Bugün Avrupa’nın inandırıcılığı söz konusu” diyerek, AB’nin İsrail’e yönelik politikalarında değişikliğe giderek, daha sert bir tutum sergilemesi gerektiğini söyledi.
Gazze’deki ateşkes ihlallerini ve Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşim yerlerinin genişletilmesini kınayan Albares, İsrail’in Lübnan’ı hedef alan saldırılarını da “uluslararası hukuku ihlal eden ve ayrım gözetmeksizin bombalamayı içeren bir işgal savaşı” olarak nitelendirdi.
İsrail ile Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınması gerektiğini savunan Albares, bu anlaşmayla İsrail’e tanınan serbest ticaret avantajlarının da geri alınabileceğini söyleyerek, aksi takdirde “AB’nin güvenilirliğini yitereceği uyarısını” yaptı.
İrlanda Dışişleri Bakanı Helen McEntee de “Artık harekete geçmeliyiz. Temel değerlerimizin korunduğunda emin olmalıyız” diyerek, İsrail’e yaptırım uygulanmasını talep etti.
Belçika Dışişleri Bakanı Maxime Prevot ise üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle İsrail ile Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınmasının mümkün görünmediğine, ancak en azından anlaşmanın kısmen askıya alınması gerektiğini vurguladı.
Almanya ve İtalya yaptırımları bloke ediyor
İsrail’in AB’deki en yakın ilişkilere sahip olduğu Alman Hükümeti, son dönemdeki açıklamalarında Netanyahu hükümetine yönelik tonunu sertleştirmiş olsa da, İsrail’e yaptırımlar uygulanmasına itiraz ediyor.
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, bugün yaptığı açıklamada, Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınması ve İsrail’e yaptırım uygulanmasının “uygun olmayacağını” savundu.
“Elbetteki İsrail ile kritik konuları görüşmek şart” diyen Wadephul İsrail ile diyaloğun sürdürülmesi gerektiğini kaydetti.
Wadephul, “Ölüm cezasının getirilmesini eleştirdik. Bu adımın atılmaması konusunda önceden uyarıda bulunduk. Yerleşimci şiddeti konusunda da çok net bir pozisyonumuz var. İsrail hükümetinin bu yerleşimci şiddetiyle daha açık, kararlı ve mevcut tüm yasal yollarla mücadele etmesini bekliyorum. Uluslararası hukuka bağlılık konusunda da net bir pozisyonumuz var. Yani Batı Şeria’da ilhak olmamalı. İki devletli çözümün mümkün kılınması konusunda ısrar etmeye devam ediyoruz. Ancak bu, İsrail ile eleştirel ve yapıcı bir diyalog yoluyla başarılmalıdır” diye konuştu.
İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani de “koşullar uygun değil” diyerek, bugünkü dışişleri bakanları toplantısında İsrail’e yaptırım uygulanması yönünde karar alınmayacağını söyledi.
Tajani, “Ticaret anlaşmasının askıya alınmasının faydalı bir araç olduğuna inanmıyorum. Çünkü bu, askerin gerçekleştirdiği eylemlerle çoğu zaman hiçbir ilgisi olmayan sıradan İsrail nüfusunu da etkiler” diye konuştu.
Gündemdeki yaptırım formülleri
Fransa ve İsveç, bir kaç gün önce, daha hafif bir yaptırım niteliğinde bir öneriyi gündeme taşıdı. Üye ülkeler arasında bir uzlaşı sağlanabilmesi için yapılan öneri, Filistin topraklarındaki yasadışı İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlerin ithalatının kısıtlanmasını öngörüyor.
Masada olan bir diğer öneri ise Avrupa Komisyonu tarafından 2025 yılında gündeme getirilmişti. Komisyon, Gazze’deki insan hakları ihlalleri üzerine İsrail ile Ortaklık Anlaşması’nın ticaretle ilgili hükümlerinin askıya alınmasını önermişti.
Ortaklık Anlaşması ancak oy birliği ile askıya alınabiliyor. Anlaşmanın kısmen askıya alınması ise nitelikli oy çoğunluğu ile mümkün. Bunun için 27 üye ülkeden 15’inin kararı onaylaması gerekiyor. Ancak onaylayan ülkelerin, AB nüfusunun da yüzde 65’ini temsil ediyor olması gerekiyor.
