Trump: İran’da yeni lider seçimine dahil olmam gerekiyor…

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın bir sonraki liderinin seçilmesinde bizzat kendisinin de yer alması gerektiğini dile getirdi. ABD merkezli haber sitesi Axios’a röportaj veren Trump, Ali Hamaney’in yerine oğlu Mücteba Hamaney’in seçilmesinin muhtemel olduğunu ancak bunun “kabul edilemez” olacağını belirtti.

Mücteba Hamaney’in önceki gün yeni dinî lider olarak seçildiği ancak Tahran yönetiminin bunu kamuoyuna açıklamayı şimdilik ertelediği iddia edilmişti. Ülkenin yeni liderinin kim olacağı konusunda henüz İran’dan resmi bir açıklama gelmedi.

Trump, “tıpkı Venezuela’da olduğu gibi” İran’da da yeni yönetimin şekillenmesinde rol alması gerektiğini savundu. Hamaney’in politikalarını sürdürecek bir lideri kabul etmeyeceğini belirten Trump, “Hamaney’in oğlu benim için kabul edilemez. İran’a uyum ve barış getirecek birini istiyoruz” dedi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), İran savaşı nedeniyle küresel acil durum operasyonları için kullandığı en büyük lojistik merkezlerinden ve tıbbi malzeme depolarından birine erişimini kaybetti.

DSÖ Bölge Direktörü Hanan Balkhy, Dubai’de bulunan tesiste tüm faaliyetlerin, güvenlik durumu nedeniyle askıya aldığını söyledi.

Merkezde şu anda yaklaşık 18 milyon dolar değerinde tıbbi malzeme mahsur kalmış durumda. Ayrıca deniz yoluyla buraya taşınması planlanan 8 milyon dolar değerindeki ek sevkiyat da yolda kaldı.

Depoda, dünya genelindeki acil operasyonlarda kullanılan ilaçlar ve tıbbi ekipmanlar bulunuyor.

DSÖ’nün verdiği bilgiye göre, Dubai’deki bu merkezden bazı yıllarda yaklaşık 70 ülkeden 20 milyondan fazla kişiye tıbbi malzeme ulaştırılıyordu. Savaşın uzaması halinde Dubai operasyonlarını DSÖ’nün İtalya ve Kenya’daki merkezlerinin devralması seçeneği değerlendiriliyor.

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Başkanı Odile Renaud-Basso, İran savaşının küresel ekonomik büyüme için risk oluşturduğu uyarısında bulundu.

İstanbul’da İran savaşına dair haber ajansı Reuters’a değerlendirmede bulunan Renaud-Basso, savaşın küresel ekonomiye etkisinin çatışmaların “ne kadar süreceğine” bağlı olduğunu belirtti. Öte yandan EBRD Başkanı, şimdilik Lübnan dışında etkilerin büyük ölçüde sınırlı olduğunu da ifade etti.

Savaş nedeniyle ham petrol fiyatları yaklaşık yüzde 12 artarken, bu durum Türkiye gibi enerji ithalatçısı birçok ülke için alarm zillerinin çalmasına neden oluyor.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Azerbaycan’ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’ni hedef alan İHA saldırılarını “şiddetle kınadığını” bildirdi.

Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, Nahçıvan’a yönelik “İHA saldırılarını şiddetle kınıyoruz” denildi.

Mesajda, “Bölgede üçüncü ülkeleri hedef alan ve savaşın yayılması riskini artıran saldırılara bir an önce son verilmesi gerektiğini bir kez daha vurguluyoruz. Türkiye, her zaman olduğu gibi bundan sonra da Azerbaycan’ın yanında durmaya devam edecektir” ifadeleri yer aldı.

Bu arada Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da olay sonrası Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. İki liderin Nahçıvan’a yönelik saldırıyı ele aldığı belirtildi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarında 13 kez sağlık altyapısını hedef aldıklarını, bu saldırılarda dört sağlık çalışanının öldürüldüğünü açıkladı.

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus düzenlediği basın toplantısında “DSÖ, İran’da sağlık hizmetlerine 13, Lübnan’da bir saldırı olduğunu doğruladı” dedi.

Genel Direktör, İran’a yönelik saldırılarda dört sağlık çalışanının hayatını kaybettiği, 25 personelin ise yaralandığı bilgisini verdi.

Aynı toplantıda konuşan bir başka DSÖ yetkilisi Dr. Hanan Balkhy ise, ABD-İsrail saldırıları nedeniyle İran’da dört ambulansın zarar gördüğünü söyledi.

DSÖ daha önce başkent Tahran’daki bir hastanenin saldırılar nedeniyle tahliye edildiğini açıklamıştı.

Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, bir gazetecinin İran’a silah yardımı yapılıp yapılmayacağına dair sorusuna verdiği yanıtta, İran’ın şu ana dek silah tedariği ya da maddi yardım konusunda Moskova’ya bir talep iletmediğini bildirdi.

Peskov, İran savaşına dair de “Tutarlı tavrımız herkes tarafından iyi bilinmektedir ve bu konuda herhangi bir değişiklik olmamıştır” ifadelerini kullandı.

Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Sergey Şoygu ise ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını, “benzersiz, temelsiz ve son derece tehlikeli bir savaş” olarak nitelendirdi.

ABD ile İsrail’in İran’a saldırılarını daha önce kınayan Rusya, son yıllarda yoğun bir askerî iş birliğine girdiği İran’a karşı yürütülen savaşta derhal ateşkes talep ediyor.

Geçen yıl İran ile 20 yıllık stratejik ortaklık anlaşması imzalayan Rusya, İran’ın tek nükleer santralinin bulunduğu Buşehr’de iki yeni nükleer ünite inşa ediyor. İran ise Rusya’ya Ukrayna’ya karşı kullanılmak üzere Şahid-136 model İHA’lar tedarik ediyor.

Fransa, ABD askeri uçaklarının Ortadoğu’daki bazı üslerini kullanmasına izin verdi.

AFP’ye konuşan bir ordu sözcüsü, şunları söyledi: “ABD’yle ilişkilerimiz kapsamında, uçaklarının bölgedeki üslerimizde bulunmasına geçici olarak izin verildi. Bu uçaklar Körfez’deki ortaklarımızın korunmasına katkıda bulunuyor.”

Fransa’nın Birleşik Arap Emirlikleri’nde bir hava üssü ve Ürdün’de konuşlandırılmış uçakları bulunuyor. Ayrıca bölgenin hemen dışında, eski kolonisi Cibuti’de de bir hava üssü var.

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Salı günü, İran’da yürütülen ABD-İsrail askeri operasyonlarının “uluslararası hukukun dışında gerçekleştirildiğini” söylemiş fakat çatışmanın baş sorumlusu olarak İran’ı işaret etmişti.

Daha önce İspanya, İran savaşına “Hayır” demiş ve üslerinin ABD tarafından kullanılmasına izin vermemişti.

Öte yandan İngiltere de savaşın ilk günü üslerin kullanılmasına izin vermezken, ABD’nin talebi sonrası iki üssü kullanıma açmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, İngiltere’nin kararıyla ilgili “mutlu olmadığını” söylerken İspanya’yı daha sert şekilde hedef alarak “berbat davranmakla” itham etmiş ve ticari ilişkileri kesmekle tehdit etmişti.

Azerbaycan, özerk bölge Nahçıvan’a düzenlenen İHA saldırısından İran’ı sorumlu tutarak misilleme tehdidinde bulundu. Azerbaycan Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, İran silahlı kuvvetlerinin hiçbir askerî gerekçe olmaksızın Azerbaycan topraklarındaki sivil altyapıya yönelik saldırılarını şiddetle kınadığını bildirdi. Bakanlık ayrıca,  Tahran’ın olaydan tam sorumluluk taşıdığını belirterek gerekli misilleme önlemlerini hazırladıklarını duyurdu.

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı da olayın ardından İran Büyükelçisi’ni Bakanlığa çağırmıştı. Bakanlık, İran İHA’larından birinin havaalanı terminaline, diğerinin ise bir okul binasının yakınına düştüğünü bildirmişti. Saldırların iki kişinin yaralanmasına ve havalimanı binasının hasar görmesine neden olduğu bildiriliyor.

Azerbaycan’a bağlı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti, Ermenistan, İran ve Türkiye ile çevrili, Azerbaycan’a doğrudan kara sınırı olmayan bir bölge.

Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, İran savaşı sebebiyle Körfez ülkelerinde mahsur kalan Alman vatandaşlarının tahliyesi için Perşembe ve Cuma günü iki uçak seferi daha düzenleneceğini duyurdu. Bu kapsamda bir tahliye uçağı Perşembe sabah saatlerinde Frankfurt Havalimanı’na inmişti.

Körfez ülkelerinden uçuşların giderek normale döndüğünü de bildiren Wadephul, sadece Perşembe günü Dubai ve Abu Dabi havalimanlarından 250 uçuş planlandığını, bunların 60’ının Avrupa ülkelerine olacağını aktardı.

Dışişleri Bakanı ayrıca, Körfez’de iki Alman yolcu gemisinde mahsur kalan 500’den fazla yolcunun da bugün hava yoluyla tahliye edileceğini dile getirdi.

İran savaşının altıncı gününde can kayıpları artıyor. İran dahil çatışmalara dahil olan diğer ülkelerde de çok sayıda kişi öldü. Ülkelerin resmi verilerine göre can kayıpları şöyle:

İran: Kızılay tarafından verilen bilgilere göre ülkede bin 45 sivil ve asker hayatını kaybetti. Minab’daki bir ilkokula düzenlenen füze saldırısında öldürülen 175  kız öğrenci de bu sayıya dahil.

Lübnan: Sağlık Bakanlığı verilerine göre en az 77 kişi İsrail’in hava saldırılarında hayatını kaybetti.

İsrail: Acil yardım servisi Magen David Adom‘a göre, 1 Mart’ta Kudüs yakınlarındaki Beit Şemeş’e düzenlenen İran füze saldırısında öldürülen dokuz kişi dahil 10 kişi hayatını kaybetti. İsrail ordusu ise can kayıpları konusunda henüz bir açıklama yapmadı.

ABD: Amerikan Merkez Komutanlığı’na göre, Kuveyt’teki bir tesise düzenlenen saldırıda altı ABD askeri hayatını kaybetti.

Bahreyn: İçişleri Bakanlığı verilerine göre, İran’dan gelen bir füzeye müdahalenin ardından bir sanayi bölgesinde çıkan yangında bir kişi hayatını kaybetti.

Kuveyt: Sağlık ve Dışişleri bakanlıklarına göre, İran’ın ülkeye düzenlediği saldırılarda ikisi asker üç kişi hayatını kaybetti.

Umman: Başkent Maskat açıklarında Marshall Adaları bayraklı MKD VYOM adlı ürün tankerine isabet eden bir mermi sonucu bir kişi hayatını kaybetti.

Birleşik Arap Emirlikleri: Savunma Bakanlığı üç kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Suriye: Devlet haber ajansı SANA’nın aktardığına göre, bir İran füzesinin Süveyda kentinde bir binaya isabet etmesi sonucu dört kişi hayatını kaybetti.

Irak: Sağlık yetkililerine dayalı verilere göre en az 13 kişinin hayatını kaybetti. Ölenler arasında 11 milis, bir asker ve bir sivil bulunuyor.

Milli Savunma Bakanlığı, İran’dan fırlatılan ve Türkiye hava sahası yönünde ilerlerken NATO savunma unsurları tarafından havada imha edilen füze hakkında açıklama yaptı.

Açıklamada, Irak ve Suriye hava sahalarını geçerek Türkiye’ye yönelen füzenin, Doğu Akdeniz’de konuşlu bulunan NATO hava ve füze savunma sistemleri tarafından havada etkisiz hale getirildiği ve Hatay’ın Dörtyol ilçesine düşen parçanın, “önleme faaliyeti kapsamında kullanılan hava savunma mühimmatına ait olduğu” belirtildi.

Olayda herhangi bir can kaybı ya da yaralanma olmadığının da aktarıldığı açıklamada, “Türkiye, vatandaşlarının ve hava sahasının güvenliğini sağlama konusundaki kararlılığını ve kapasitesini en üst düzeyde muhafaza etmekte; bölgesel barış ve istikrarın korunmasını önceleyen sorumlu yaklaşımını sürdürmektedir. Ancak kimden gelirse gelsin hasmane tutumlara cevap verme hakkımızın mahfuz olduğunu bir kez daha vurguluyor; gelişmeleri NATO ve diğer müttefiklerimizle yakın koordinasyon içinde takip ediyoruz” denildi.

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, İran‘ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’ne karşı insansız hava aracı (İHA) ile “saldırılar düzenlendiği” belirtildi.

Açıklamada, bir İHA’nın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti Havalimanı terminal binasına çarptığı, bir diğerinin ise Şekerabad köyündeki bir okul binasının yakınına düştüğü kaydedildi. Dışişleri Bakanlığı, olayda iki kişinin yaralandığını ve havalimanında hasar oluştuğunu bildirdi.

İHA ile düzenlenen saldırıları kınayan Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, olayın “uluslararası hukuk prensipleriyle çeliştiğini” belirterek İran’dan duruma açıklık getirmesini istedi.

Azerbaycan’ın “misilleme hakkını saklı tuttuğu” yazılan açıklamada İran Büyükelçisi’nin Dışişleri’ne çağrıldığı belirtildi.

Nahçıvan Uluslararası Havalimanı, İran sınırına yaklaşık 10 kilometere uzaklıkta.

İran devlet televizyonu, İran’ın Basra Körfezi’nde bir ABD petrol tankerine füze saldırısı düzenlediğini bildirdi.

Haberde aktarılan açıklamada “vurulan tankerin şu anda alevler içinde olduğu” belirtildi.

İran, Basra Körfezi’ni Hint Okyanusu’na bağlayan ve küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı gemi geçişlerine kapatmıştı.

Devrim Muhafızları Generali Serdar Cabbari, Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışacak herhangi bir gemiyi “yakmakla” tehdit etmişti.

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, İran’ın hava saldırılarından dolayı Körfez ülkelerine hava savunma yardımı göndermeyi planladıklarını söyledi.

Meloni, RTL 102.5 radyosuna verdiği demeçte, “İngiltere, Fransa ve Almanya gibi İtalya da Körfez ülkelerine, savunma alanında ve özellikle hava savunması alanında yardım göndermeyi hedefliyor” dedi.

Başbakan, yardımın aynı zamanda bölgede yaşayan on binlerce İtalyan ve konuşlanmış bulunan 2 bin İtalyan askeri için de yapıldığını söyledi.

Meloni, “Bunlar korumamız gereken, korumak istediğimiz insanlar” diye konuştu.

İran İstihbarat Bakanlığı, batı sınırlarından ülkeye sızmaya çalışan “ayrılıkçı grupların” hedef alındığını ve grupların ağır kayıplar verdiğini duyurdu. İran devlet medyasında aktarılan Bakanlık açıklamasında, “İran güvenlik güçlerinin İsrail ve ABD’ye karşı ‘asil’ Kürtlerle iş birliği içinde olduğu” kaydedildi.

İran’ın resmî haber ajansı IRNA da İran ordusunun açıklamasına yer vererek “Irak Kürdistanı’ndaki Kürt güçlerin karargâhına” üç füze atıldığını bildirdi.

ABD yönetiminin Irak’ta konuşlu İranlı Kürt gruplarla olası bir kara harekâtında iş birliği için temas halinde olduğuna yönelik iddialar geçen günlerde kamuoyuna yansımıştı. İran iki gündür Irak’ın kuzeyindeki İranlı Kürt gruplara saldırılar düzenliyor.