Trump’ın Kongre hezimeti: Küresel ekonomide güç dengeleri değişti mi?
Demokratların Kongre’deki hakimiyeti, ABD Başkanı Donald Trump’ın dış ticaret ortaklarıyla gümrük vergileri tehditleri yoluyla giriştiği bilek güreşini nasıl etkiliyecek?
ABD’de seçmenler, hayat pahalılığına yol açan politikaları nedeniyle Başkan Donald Trump’ı cezalandırdı.
Cumhuriyetçilerin, 3 Kasım ABD ara seçimlerindeki hezimetinin gerisinde, seçmenlerin Trump’ın enflasyona yol açan İran savaşına ve gümrük vergileri tehditleriyle izlediği sert ticaret politikalarına duydukları tepki yatıyor.
ABD iç siyasetindeki dinamikleri değiştiren bu tepki, aynı zamanda küresel ekonomide güç dengelerini etkileyebilecek sonuçlar doğuracak nitelikte.
Washington’da siyasi tıkanıklık riski
Artık ABD Kongresi‘nin her iki kanadında, hem Senato hem de Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu Demokratlar oluşturacak.
Ama Başkan Trump da veto yetkisine sahip, dolaysıyla her türlü yasa tasarısını engelleyebilir.
Trump ara seçimlerden önce, Demokratların çoğunluğu kazanması halinde “Bay Veto” olacağını söyleyerek gözdağı vermişti.
Gerçi seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından bu sözlerini yumuşattı. Politico’ya “geriye kalan görev süresini, oturup her şeyi veto ederek geçirmek istemediğini” ve Demokratlarla birlikte çalışacağını söylemekle birlikte, gerekli görmesi durumunda veto yetkisini kullanacağını da dile getirdi.
Trump’ın görev süresinin dolmasına daha iki yıl var. Önümüzdeki dönemde ABD siyaset sahnesinin, Trump ile Demokratlar arasında kıran kırana bir mücadeleye sahne olması bekleniyor.
Siyasi gözlemciler, ufukta hiçbir yasanın veya reformun Kongre’den geçmediği, “yasama felcinin” (gridlock) yaşanacağı bir sürecin göründüğünü söylüyor.
Trump’ın iddialı yapay zeka hamlesi çıkmaza mı giriyor?
Cumhuriyetçilerin ara seçim mağlubiyeti, Donald Trump‘ın iddialı ekonomi politikalarını etkileyebilir.
Demokratların güçlenmesi nedeniyle, Trump’ın özellikle “süper zeka” olarak nitelendirdiği yapay zekaya (YZ) büyük yatırım hamleri ve bunu için öngördüğü düzenlemeler zora girebilir.
Demokrat adayların seçim galibiyetinde, Amerikan halkının veri merkezlerine duydukları tepkinin etkili olduğu, önümüzdeki süreçte bu veri merkezlerinin inşasına direncin artabileceği, bunun da yapay zeka teknolojisindeki büyümeyi frenleyebileceği belirtiliyor.
Küresel ticarette güç dengeleri değişiyor mu?
ABD Başkanı Trump’ın karşı karşıya kaldığı seçim yenilgisinin, küresel ekonomide de elini zayıflattığı yorumları yapılıyor.
Bunun, göreve geldiğinde bu yana küresel ekonomiyi sarsan ticaret politikalarına nasıl yansıyacağı kritik önem taşıyor.
Sadece seçim sonuçları değil, anketler de Amerikan halkının yüzde 56’sının Trump’ın gümrük tarifelerinin olumsuz etkileri olduğu görüşünde olduğunu ortaya koyuyor.
Bu görüş, özellikle tarifelerin olumsuz etkilerinin daha fazla hissedildiği eyaletlerde, pek çok Demokrat adayın ara seçimleri kazanmasında rol oynadı. Bunlar arasında, misilleme tarifelerinden etkilenen ihracata bağımlı sektörlere sahip eyaletler ve Kanada ile ticaret hacmi yüksek olanlar bulunuyor.
Bazı ekonomistler, ABD başkanının gümrük tarifeleri baskısı nedeniyle yatırım taahhütlerinde bulunan ülkelerin, Demokratların güçlenmesi nedeniyle artık Trump’ın isteklerini karşılamak için acele etmeyeceklerini ifade ediyor.
Hatta Trump’ın elinin zayıflaması nedeniyle, ABD’nin rakibi Çin’in, devam eden ticaret görüşmelerinde üstünlük sağlayabileceği de belirtiliyor.
Uzmanlar ne diyor?
Amerika’nın Asya’daki en yakın müttefikleri olan Japonya ve Güney Kore, gümrük tarifeleri baskısı üzerine Trump ile yaptıkları anlaşmalar kapsamında ABD’ye yatırım sözü vermişti. Japonya’nın taahhüt ettiği yatırım 550 milyar dolar, Güney Kore’nin ise 350 milyar dolar.
Seul’deki Sogang Üniversitesi’nde ekonomi profesörü olan Heo Yoon, “Demokratlar, yatırım taahhütlerinin müttefiklere dayatıldığını düşünüyor gibi görünüyor” diyor ve bu nedenle ülkelerin artık bu tür taahhütleri yerine getirme konusunda “daha az baskı hissedebileceğine” işaret ediyor.
Diğer bazı uzmanlar ise Trump’ın ülkesinde karşı karşıya kalacağı siyasi ve hukuki engellemelere rağmen sert ticaret politikalarını sürdüreceğini, yatırım sözü veren ülkelere, taahhütlerini yerine getirmeleri için daha fazla baskı uygulayabileceğini dile getiriyor.
Siyasi analistler, Trump’ın Demokratların onu engelleme girişimleri üzerine daha da öngörülemez davranmasından duydukları endişeyi de paylaşıyor.
Tokyo’daki Sophia Üniversitesi’nden Profesör Kuzahiro Maeshima, “Gümrük vergisi meselesi kapanmış bir mesele değil. Japonya ağırdan aldığı takdirde, ek gümrük vergileri uygulanması yönündeki talepler yeniden gündeme gelebilir” diyor.
Güney Kore, yatırım taahhütlerini yerine getirmediği gerekçesiyle Trump’ın öfkesinin odağında yer alıyor. Hatta Trump, son olarak Güney Kore’nin Alaska LNG adlı sıvılaştırılmış doğal gaz boru hattını finanse edeceğini öne sürmüş, Seul ise bu iddianın doğru olmadığını savunmuştu.
Başkan Trump, Demokratlar Kongre’de çoğunluğu kazanmış olsalar da, gümrük vergisi politikası üzerinde yürütme yetkisini kullanabilecek.
Ama Güney Kore Ulusal Diplomasi Akademisi’nden Profesör Ban Kil-joo, Kongre’nin bu tür projeler üzerindeki denetiminin, Seul’e söz konusu projeleri gözden geçirip değerlendirmesi için “zaman kazandırabileceğini” söylüyor.
