İspanya’daki bir mağarada yüzlerce Taş Devri kaya oyması bulundu

Mağara girişinin 1957 yılında temizlenmesinden bu yana sayısız mağara meraklısı, tunç eserler arayan define avcıları ve son yıllarda turistler bu kireç taşı mağaralarını gezdi.

Ancak Katalan İnsan Paleoekolojisi ve Sosyal Evrim Enstitüsünden araştırmacı Josep Maria Verges’in, insanların mağarada ne kadar uzun süredir yer altı izleri bıraktığına işaret eden bir dizi paralel çizgiyle karşılaşması 2019 yılını buldu.

Paleolitik kalıntılar açısından zengin koleksiyonlarıyla dünyaca ünlü bir bölgenin hemen yanında yer almasına rağmen Katalonya, kaya sanatı açısından büyük ölçüde verimsiz bir alan olarak görülüyordu. Cova de la Font Major’daki keşif bu durumu değiştirdi.

Verges ve meslektaşı arkeolog Miriam Salas-Altes, o tarihten bu yana Gatoneres de Cal Palletes adlı odanın duvarlarına kazınmış 280 farklı Paleolitik motifi belgeledi. Cova de la Font Major’un, Akdeniz İberyası’nda bilinen en büyük üçüncü buzul çağı mağara sanatı topluluğunu barındırdığı ortaya çıktı.

Verges, “Altmış yılı aşkın bir süre boyunca binlerce ziyaretçi, figürlerin Paleolitik kökeni fark edilmeden doğrudan oyulmuş yüzeylerin önünden geçti ve bazı durumlarda bunların üzerine isimler ile tarihler kazıdı” dedi.

Salas-Altes ise “Pireneler’den Cebelitarık’a kadar İberya Akdeniz cephesi boyunca bilinen toplulukların yaklaşık yüzde 75’i en fazla beş hayvan figürü içeriyor ve yüzde 90’ından fazlasında bu sayı 20’yi geçmiyor. Bu nedenle Cova de la Font Major’da keşfedilen sanat eserlerinin yoğunluğu son derece sıra dışı” ifadelerini kullandı.

Hayvan figürleri ve soyut semboller bir arada

Tespit edilen 55 hayvan figürü arasında atlar, geyikler, keçiler, sığırlar, bir yaban öküzü ve bir ayı yer alırken diğer bazı figürler tanımlanamadı. Grafiklerin bir kısmı ise daha soyut özellikler taşıyor. Örneğin çiti andıran dikey paralel çizgi sıraları ve neredeyse bir tür yazıyı andıran karmaşık ilmekli şekillerden oluşan dikkat çekici bir kompozisyon bulunuyor. Ancak araştırmacılar bu ilmeklerin ne kadar eski olduğunun henüz netlik kazanmadığını belirtti.

Salas-Altes, “Daha önce düşünülenin aksine kuzeydoğu İberya birinci sınıf Paleolitik kaya sanatı alanlarına ev sahipliği yapıyor. Batı Avrupa’nın Akdeniz sanatı, Franko-Kantabria bölgesinden ayrı, kendine özgü bir kimliğe sahip Akdeniz grafik geleneğini daha derinlemesine tanımlamamıza olanak tanıyan yeni bir kaya sanatı bütünüyle zenginleşti” diye konuştu.

Araştırmacılar kaya sanatının Magdaleniyen kültüründen daha eski olabileceğine inanıyor ancak yaşına ilişkin bu değerlendirme şimdilik en güçlü tahmin olarak öne çıkıyor. Ekip, hayvan tasvirlerinden birinin üzerinde biriken kalsiti kullanarak uranyum tarihlemesi yapmayı planlıyor.

Mağaranın tarihi ve modern dönem tahribatı

Mağaranın 1853 yılında yeniden keşfedilmesinden önce bile insanların tarihin çeşitli dönemlerinde Cova de la Font Major’a girip çıktığına dair kanıtlar bulunuyor. Odun kömürü ve çakmak taşı sırtlı küçük bir bıçak Üst Paleolitik dönemde insan varlığına işaret ederken, geç Neolitik döneme tarihlenen bir insan uyluk kemiği bir bölümün mezarlık olarak kullanıldığını gösteriyor. Ayrıca muhtemelen Roma döneminde yaşanan bir göçükle mağara girişinin kapanmasından 20’nci yüzyıldaki define avcılarının gelişine kadar içeride güvenle korunmuş Tunç Çağı eserleri de yer alıyordu.

Mağara 1993 yılından bu yana bir tür yer altı müzesi olarak korunuyor ve Gatoneres bölümüne erişim kısıtlanıyor. Ancak modern insanlar 1957 yılından itibaren kaya sanatına önemli ölçüde zarar verdi. Gatoneres bölümü, o birkaç on yılda duvarlara sürtünen vücutların yol açtığı aşınma ve duvar yazıları nedeniyle ciddi hasar gördü. Verges ve Salas-Altes, bu tahribat sonucunda çok daha fazla sayıda Paleolitik oymanın yok olmuş olabileceğinden şüpheleniyor.

Cova de la Font Major’un bazı bölümleri halka açık kalmaya devam ederken, oymaların bulunduğu kısım eserlerin daha fazla zarar görmesini önlemek amacıyla ziyarete kapalı tutuluyor. Söz konusu araştırma Antiquity dergisinde yayımlandı.