Aziz KARAAZİZYazarlar
Kota Var Ama Kadın Yok: KKTC’de Yüzde 30’un Hesabı…
Ülkemizde siyasette cinsiyet kotası var mı?
Var.
Kağıt üzerinde en az yüzde 30.
Peki işe yarıyor mu?
Hayır.
Çünkü biz kotayı sayı olarak tutturuyoruz, temsil olarak tutturamıyoruz.
Şu anki tabloya bakalım.
Meclis’teki kadın oranı hiçbir zaman yüzde 20’yi geçmedi.
Partiler listelerine yüzde 30 oranında kadın aday koyuyor mu?
Evet.
Ama nereye koyuyor?
Seçilemeyecek sıralara.
Kota, listeyi doldurma kotası oldu, meclise taşıma kotası olmadı.
Yani oran tutuyor, ama zihniyet tutmuyor.
Sorunun özü de tam burada.
Bizim yasamız “her cinsiyetten en az yüzde 30 aday göster” diyor.
Yani diyor ki, listede kadın olacak.
Ama “o kadın seçilebilir yerde olacak” demiyor.
Fermuar sistemi yok mesela veya sıralama garantisi yok.
Sonuç: Liste yüzde 30 kadın, Meclis yüzde 10 kadın.
Ve gelelim hafta sonu yaşanan krize.
Cumartesi akşamı YSK, TAM Parti’nin LAÇ Belediye Meclis Üyesi listesini iptal etti. Gerekçe: Cinsiyet kotası ihlali.
Hesap şu: 14 aday göstermişler, 4’ü kadın. 14’ün yüzde 30’u 4.2 ediyor.
TAM Parti diyor ki, “YSK toplantısında küsurat aşağı yuvarlanacak denmişti, 4 kadın yeter sandık.”
YSK ise diyor ki, “Hayır, yüzde 30’a tamamlamak için yukarı yuvarlanır, 4.2 = 5 kadın gerekir.”
İşte bütün krizin nedeni bu: Yasa yazıyor ama matematiği yazmıyor.
Siyasal Partiler Yasası’nın 28(2). maddesi %30 diyor, ama 4.2’nin 4 mü 5 mi olacağını söylemiyor. Cezası ne olacak, itiraz hakkı nasıl olacak, onu da söylemiyor. YSK da bunu oy çokluğuyla yorumluyor. Yani kaderi hukuk değil, yorum belirliyor.
Bu hafta sonu yaşanan iptal, TAM Parti’ye bir ceza değil, sisteme bir aynadır.
Küçük bir partinin 0.2’lik bir kadın bulamaması yüzünden tüm listesinin çöpe gitmesi, kotanın amacına hizmet etmiyor, tam tersine kadınları bahane ederek siyasetten uzaklaştırıyor.
Peki ne yapmalı?
-
Küsurat meselesi yasaya net yazılmalı. Yüzde 30 hesabında yukarı yuvarlama esastır denmeli, tartışma bitmeli.
-
Yüzde 30 liste kotası değil, seçilebilir sıra kotası olmalı. Fermuar sistemi gelmeli. Bir kadın bir erkek gibi.
-
Kota ihlalinin cezası liste iptali olmamalı. Önce düzeltme için süre verilmeli. YSK itiraz hakkı tanımadan açıklama yapıyor diye eleştiri zaten var.
Sonuç olarak, kota kadınlara lütuf değildir. Demokrasinin kalite kontrolüdür. Ama bizde hala “listede 14 kadın yeter mi?” diye tartışıyorsak, biz hala demokrasinin matematiğinde takılı kalmışız, felsefesine geçememişiz demektir.
iOS için Outlook uygulamasından gönderildi
