HAVA ULAŞIMI GAİLEMDİR (1)… UÇAKLAR UÇMALI, BİLET FİYATLARI DEĞİL…

Bir adada yaşıyoruz…
Dışarıya gideceksek ya da dışarıdan birileri Kıbrıs’ımıza gelecekse iki seçeneğimiz var: Hava yolu, deniz yolu.
Deniz ulaşımı, çeşitli nedenlerle hiçbir zaman öne çıkan seçenek olamadı. Bizi götürebileceği yerler de sınırlı kaldı hep.
Eskiler Türkiye için “GARŞI” derdi.
Denizin karşı tarafı…
O sözcüğün içinde yakınlık da vardı, uzaklık da. Haritada yakın duran bir yere ulaşmanın hayatın içinde ne kadar zor olabildiğini anlatırdı, bana göre.
***
Kıbrıs Türk halkının dış dünyayla yoğun bağlantısı gecikmeli gelişti. Bunun sosyal, ekonomik ve kültürel nedenleri vardı. O zamanlar tahsil denilen, yükseköğrenime gidenler sınırlıydı. Dış ticaretimiz yok denecek kadar azdı. Turistik amaçla seyahat edenler parmakla gösterilirdi.
Uçağın hayatımıza girişini anlatırken rahmetli anacığımın bir anısını hatırlarım.
Anacığım Köfünyeliydi. 1916 doğumluydu. Yedi sekiz yaşlarındayken Arif dedemle ovada uğraşırlarken tepelerinden bir uçak geçmiş.
“Bak, uçak” diyerek dedeme göstermiş.
Dedem gökyüzüne bakıp, “Allah’ıma şükürler olsun, gökyüzünde uçan demiri kızım bana gösterdi” demiş.
“Uçak” sözcüğünü hemen yakalayamamış…
Bir kuşağın şaşkınlığını bundan daha güzel ne anlatabilir?
***
Ben de ilk uçak yolculuğumu çok iyi hatırlarım. 1974’ten beri kullanım dışı olan Lefkoşa Uluslararası Havaalanından 1973 yılında Prag aktarmalı Londra’ya gitmiştim.
Bugün sıradan sayılan bir yolculuk, o gün hayatımızda başlı başına bir olaydı.
Kıbrıs Cumhuriyeti’nin parçasıydık. Ancak 1974’e kadar dış dünyayla bağlantıyı geliştirme gailesi, toplum hayatımızda bugünkü ağırlığıyla yer almıyordu.
***
Seyahat acenteleri vardı elbette. O acentelerin bürolarında pasaport işlemleri de yapılırdı.
Havacılık geçmişimizi düşünürken rahmetli Seyfi Akdeniz’i anmadan geçemem.
1950’li yıllardan başlayarak Türk Hava Yolları’nın Kıbrıs’taki acenteliğini, temsilciliğini yapmıştı.
Orijinalini gördüğüm bir mektup vardır.
Türk Hava Yolları, filosunu büyütmek için kredi ararken Seyfi Akdeniz’e yazıyor; Avrupa’daki ilişkilerinden yararlanarak kredi bulunmasına yardımcı olması isteniyordu.
Sözcüklerini birebir aktarmıyorum. Ama mektubun anlattığı aynen buydu.
O belgenin ailede bir yerlerde korunduğuna inanıyorum.
Bulunup havacılık hafızamıza kazandırılmasını isterim.
***
Nereden nereye…
Bir zamanlar uçak almak için Kıbrıs’taki temsilcisinden yardım isteyen THY’den, bugün ulaşılan noktaya…
Peki, biz kendi ulaşım ihtiyacımızı aynı gelişme anlayışıyla yönetebildik mi?
1974 sonrasında hava ulaşımına çift yönlü talep arttı. Biz dışarıya daha çok gitmeye başladık. Adamıza gelmek isteyenlerin sayısı da arttı.
Ancak artan talebi karşılayacak arzın gelişmesini, uçak sayısı, koltuk kapasitesini artırmak için yeterince çaba harcayabildik mi?
Bilet fiyatlarına bakınca bu soruya rahatlıkla “evet” diyemiyorum.
E konominin temelinde arz ile talep arasındaki ilişki vardır. Talep büyürken ulaşım kapasitesi ve rekabet aynı ölçüde gelişmezse bedeli yolcu öder.
Yalnız yolcu mu?
Turizm de öder. Öğrenci de, üniversite de, esnaf da… Ailesini görmek isteyen insan da.
Bir adada uçak bileti, ekonominin ve gündelik hayatın temel ihtiyaçlarından biridir. Pahalılığı, dış dünyayla kurduğumuz her ilişkiye dokunur. Bu nedenle fiyatları konuşmak hepimizin ortak meselesidir.
Ulaşım konusunda alınan her kararın sofraya kadar uzanan bir sonucu vardır. Bilet pahalıysa bir ziyaret ertelenir, bir tatilden vazgeçilir, bir iş görüşmesi yapılamaz. Sonra da neden yeterince insan gelmediğini, neden ekonomik hareketliliğin beklenen düzeye ulaşmadığını kendi kendimize sorarız.
***
Bugünden başlayarak beş gün boyunca hava ulaşımıyla ilgili görüş ve düşüncelerimi paylaşacağım.
Niyetim, yetkilileri Kıbrıs ağzıyla biraz “şiddalamak”, dürtmek.
Çünkü uçması gereken uçaklardır.
Bilet fiyatları değil.



