Kimin hesabı tutacak, kimin hesabı kâğıt üzerinde kalacak…

Kuzey Kıbrıs’taki seçim sisteminde karma oy ve devamında tercih sistemi ilk günden itibaren eleştiriye açıktı.
Çarşaf liste uygulaması başlayana kadar, uzun yıllar karma oyla ilgili uygulamada bir sorun dile getirilmedi.
Yolun başındaki karma oy uygulaması en yalın tanımlamayla masumdu. Partili olmayan seçmen bir mühürle bir partiye kazandıracağı oy karşılığı, isterse farklı partilerden adaylara tek tek oy kullana biliyordu.
Bir anlamda farklı partilerden seçtiği adaylarla sandıkta oy pusulasında kendi aday listesini oluşturuyordu.
İnce hesap yoktu.
Her seçim bölgesinde sadece o seçim bölgesine göre karma oy kullanıldığı için de geçersiz oyun miktarı çok çok düşüktü.
***
Çarşaf listeye geçildiği zaman, KKTC bir yandan tek seçim bölgesi gibi tanımlandı, öte yanda altı ilçeyi de zorunlu kapsayan karma oy kullanma seçeneğini de olabildiğince karmaşık hale getirildi.
Biraz iddialı olacak ama milletvekilleri bile mevcut karma oy sisteminde geçerli karma oyun nasıl kullanılacağı kolay kolay izah edemez.
Çünkü karma kullanımında alt ve üst sınır belli olsa da, her bölgeden de karma oyun da dağılımı içerisinde olma koşuluyla oy verilmesi gerekiyor.
***
Şimdi akla gelen soru şu…
Bu kadar karmaşık bir karma oy uygulaması hangi anlayışla yapıldı?
Geçersiz oy sayısını artırmak için, harika bir mühendislikti.
Bunu yapanlar, uygulamada karma oyla rekor düzeyde geçersiz oy ortaya çıkacağını bilmiyor muydu?
Biliyorlardı, hem de bal gibi biliyorlardı
Yarısı olan gocunsun. KALDIRILAN ANCAK CUMHURBAŞKANI TUFAN ERGÜRMAN TARAFINDA MECLİSİ İADE EDİLEN KARMA OY UYGULAMASINDA, SEÇMEN İRADESİNDEN HIRSIZLIĞA YASAL OLANAK YARATILIYORDU.
Kimler karma oy kullanır?
Parti bağı yüksek olmayanlar. Ya da partili olmayanlar. Biraz daha daraltmamı istiyor musunuz?
İki köklü parti olarak tanımlanan UBP ve CTP’ye oy vermeyenler.
Geçersiz oylar dolaylı olarak öncelikle iki büyük partiye yarar. Aldıkları oy oranı karşılığında geçersiz oylardan da pay alırlar. Tıpkı barajı geçmeyen partilerin oylarının barajı geçen partilerce paylaşıldığı gibi.
Bu hesap zamanında yapıldı mı? Büyük harfle yazayım. EVET YAPILDI.
***
Eğer süreç tamamlanır ve karma oy kaldırılırsa, önümüzdeki seçimlerde karma kullanılmayacak.
Karma oy kullanımı olmazsa ne olur?
Bunların bir kısmı, iki büyük partiye yönelebilir.
Ya da mecliste temsil eden partilerden birine oy verebilir diyebiliriz.
Eski karmacıların bir kısmı sandığa gitmeyecek.
…Ve diğer kısmı UBP ve CTP ‘ye genel bir nitelemeyle eleştirel yaklaşıp şu anda mecliste olmayan bir partiye oy verecek.
Karma uygulamasında yanan oylar, geçersiz oylar çok büyük ölçüde UBP ve CTP’y yarıyordu.
Şimdi ne olacak?
Karma oysuz, “KARMA OYUNSUZ”,  bir sistemde UBP ve CTP’nin bir önceki sisteme göre çok daha az kazançlı çıkacağı kesin
Bu nedenle önümüzdeki seçim, yalnız partilerin yarışı olmayacak.
Eski karma oycu seçmeninin nereye gideceği de, seçimin en önemli hikâyelerinden biri olacak.
Benim dikkatle izleyeceğim tam da budur.
Karma kaldırıldı.
Ama karma oy kullanan seçmen ortadan kaybolmadı.
Şimdi herkes hesap yapıyor.
UBP, hesap yapıyor.
CTP, hesap yapıyor.
Diğer partiler hesap yapıyor.
Fakat son hesabı yine seçmen yapacak.
Sandık açılınca göreceğiz.
Kimin hesabı tuttu, kimin hesabı kâğıt üzerinde kaldı.