Kullanılan suyun %78’i Türkiye’den

Türkiye’den KKTC’ye ulaşan “can suyu”nun miktarı 2025’te 48 milyon metreküpe ulaşırken, belediyeler yerel kaynaklardan da yaklaşık 14 milyon metreküp su tüketti

Yerel kaynaklar korunuyor… 2025 yılında belediyeler tarafından kullanılan 61 milyon metreküpü aşkın suyun yaklaşık yüzde 78’i Türkiye’den gelirken, yüzde 22’si ise yerel kaynaklardan karşılandı. Su Temin Projesi’nin devreye girdiği 2016 yılından bu yana toplam su kullanımı yüzde 129,4 artarken, yerel kaynaklardan çekilen su miktarı yüzde 42,4 geriledi.

Su kullanımı arttı… Türkiye’den KKTC’ye Su Temin Projesi’nin 2016’da devreye alınmasıyla birlikte toplam su çekimi içerisinde yerel kaynakların payı kademeli olarak azaldı. 2017 yılında belediyelerin toplam su çekiminin yüzde 40’ı yerel su kaynaklarından karşılanırken, bu oran 2025 yılında yüzde 22’ye geriledi.  Belediyeler tarafından çekilen kişi başı günlük su miktarı ise 2025 yılında 332 litreye ulaştı.

Cemre CEMALİ

KKTC İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan ve çevre alanında hazırlanan ilk resmi istatistik çalışması olan

2025 yılı Çevre İstatistikleri, su kaynakları ve su tüketimine ilişkin önemli verileri ortaya koydu.

Su İstatistikleri bülteninde belediyelerin su çekimi, kaynak bazında su kullanımı, kişi başına düşen su miktarları ve Türkiye’den KKTC’ye Su Temin Projesi’nin toplam su tüketimindeki payına ilişkin kapsamlı bilgiler yer aldı.

KIBRIS’ın ulaştığı verilere göre, 2025 yılında ülke genelinde 61 milyon metreküpü aşan su kullanımı gerçekleşti. Bu miktarın yaklaşık 48 milyon metreküpü Türkiye’den sağlanırken, 13 milyon 671 bin 288 metreküpü ise yerel su kaynaklarından karşılandı.

Buna göre, 2025 yılında belediyeler tarafından çekilen toplam suyun yaklaşık yüzde 78’i Su Temin Projesi’nden, yüzde 22’si ise yerel su kaynaklarından sağlandı.

Su Temin Projesi’nin hayata geçirildiğini 2016 yılından 2025 yılına kadar belediyelerin hem yerel kaynaklardan hem de projeden çektiği su miktarı yüzde 129.4 artarken, yerel kaynaktan çekilen su miktarı yüzde 42.4 azaldı.

Veriler, Su Temin Projesi’nin ülkenin su arzındaki belirleyici rolünü ortaya koyarken, yerel kaynakların toplam su kullanımındaki payının giderek azaldığını ortaya koydu.

Kişi başı günlük su miktarı 332 litreye ulaştı

Belediyeler tarafından çekilen kişi başı günlük su miktarı 2025 yılında 332 litreye ulaştı.

KKTC’deki belediyeler tarafından yerel su kaynakları ile Türkiye’den KKTC’ye Su Temin Projesi kapsamında temin edilen su dikkate alındığında, geçtiğimiz yıl gerçekleşen kişi başına günlük su çekim miktarı 2007 yılında kaydedilen 170 litre seviyesinin yaklaşık iki katına ulaştı.

Veriler, 2019-2020 döneminde yaşanan geçici düşüşün ardından kişi başına günlük su çekim miktarındaki artış eğiliminin yeniden güçlendiğini ortaya koydu.

Buna göre, 2019 yılında 272 litre olan kişi başına günlük su çekim miktarı 2020 yılında 261 litreye geriledi. Ancak takip eden yıllarda yeniden yükselişe geçerek 2021 yılında 278 litreye, 2022 yılında 305 litreye, 2023 yılında 316 litreye, 2024 yılında 322 litreye ve 2025 yılında 332 litreye ulaştı.

Yerel su kaynaklarının payı yüzde 22’ye geriledi

Türkiye’den KKTC’ye Su Temin Projesi’nin devreye alınmasıyla birlikte belediyelerin kullandığı su kaynaklarının dağılımında yıllar içinde önemli değişiklikler yaşandı.

Projenin hayata geçirildiği 2016 yılından sonra, toplam su çekimi içerisinde yerel kaynakların payı kademeli olarak azaldı. Böylece belediyelerin su ihtiyacının büyük bir bölümü Su Temin Projesi kapsamında Türkiye’den sağlanan suyla karşılanmaya başlandı.

Kaynağına göre çekilen su miktarına bakıldığında, 2016 yılında belediyelerin kaynaklardan çektiği 26.7 milyon metreküplük su miktarı 2017 yılında 33.6 milyon metreküpe, 2025 yılında ise 61.3 milyon metreküpe ulaştı.

Yerel su kaynaklarından çekilen suyun toplam içindeki payı 2017 yılında yüzde 40 düzeyinde iken 2025 yılında yüzde 22’ye geriledi.

2016 yılında 25.5 milyon metreküp civarında olan yerel su kaynaklarından çekilen su miktarı 2025 yılında 13.7 milyon metreküpe düştü.

Kişi başına günlük su çekimi İskele’de 440 litreye ulaştı

İlçe bazında kişi başına günlük su çekim miktarları incelendiğinde, 2011, 2017 ve 2025 yılları arasında ilçeler arasında belirgin farklılıklar olduğu görüldü. İncelenen dönemde kişi başına günlük su çekim miktarındaki en yüksek artış İskele ilçesinde gerçekleşti.

Lefkoşa’da kişi başına günlük su çekim miktarı 2011 yılında 164 litre iken, 2017 yılında 205 litreye yükseldi. Bu miktar 2025 yılında ise 325 litreye ulaştı.

Gazimağusa’da 2011 yılında 129 litre olan kişi başına günlük su çekim miktarı, 2017’de 190 litreye yükselirken, 2025 yılında 267 litre olarak kaydedildi.

Girne’de kişi başına günlük su çekim miktarı 2011 yılında 258 litre olarak ölçüldü. Bu miktar 2017 yılında 375 litreye, 2025 yılında ise 388 litreye çıktı.

Güzelyurt’ta 2011 yılında kişi başına günlük su çekim miktarı 263 litre ile ilçeler arasındaki en yüksek değer olarak kaydedildi. Ancak bu miktar 2017 yılında 223 litreye geriledi. 2025 yılında ise yeniden artarak 303 litreye ulaştı.

İskele’de kişi başına günlük su çekim miktarı 2011 yılında 167 litre olarak hesaplanırken, 2017 yılında 300 litreye yükseldi. 2025 yılında ise 440 litreye ulaşarak incelenen dönem içerisindeki en yüksek artışın yaşandığı ilçe oldu.

Lefke’de kişi başına günlük su çekim miktarı 2011 yılında 260 litre iken, 2017 yılında 462 litreye yükselerek ilçeler arasındaki en yüksek seviyeye ulaştı. Ancak 2025 yılında bu miktar 241 litreye geriledi. Lefke’de kişi başına günlük su çekim miktarındaki düşüşte, yerel su kaynaklarını besleyen kuyuların verimindeki azalmanın etkili olduğu değerlendiriliyor. Buna bağlı olarak, 2025 yılında kişi başına günlük su çekim miktarında 2011 yılına kıyasla yaklaşık yüzde 48’lik bir azalma kaydedildi.

Su ihtiyacı büyük ölçüde Türkiye’den karşılanıyor

Belediyeler bazında incelendiğinde, toplam su çekimi içerisinde yerel su kaynakları ile Su Temin Projesi’nden sağlanan suyun paylarında önemli farklılıklar olduğu görüldü.

Veriler, bazı belediyelerin su ihtiyacını büyük ölçüde Türkiye’den gelen suyla karşıladığını, bazılarının ise yerel kaynaklara daha fazla bağımlı olduğunu ortaya koydu.

Lefkoşa Türk Belediyesi, Gazimağusa Belediyesi, İskele Belediyesi, Mesarya Belediyesi ile Gönyeli-Alayköy Belediyesi, kullandıkları suyun yüzde 97’dan fazlasını Su Temin Projesi kapsamında temin ederken, Lefke Belediyesi’nde bu oran sıfır olarak kaydedildi.

Beyarmudu, Erenköy-Karpaz ve Mehmetçik-Büyükkonuk Belediyeleri’nin Su Temin Projesi’nden çektiği su payı yüzde 90-94 bandında değişirken, Çatalköy-Esentepe Belediyesinde bu oran yüzde 84 olarak tespit edildi.

Su Temin Projesi’nden su çekim payı yüzde 60 ile yüzde 70 oranında değişen belediyeler arasında ise Lapta-Alsancak-Çamlıbel Belediyesi, Tatlısu Belediyesi, Güzelyurt Belediyesi ve Girne Belediyesi kaydedildi.

Değirmenlik-Akıncılar Belediyesinde yerel su kaynaklarından ve Su Temin Projesi’nden çekilen su payı sırası ile yüzde 51 ve yüzde 49 olarak belirlenmiş olup bu belediyede iki kaynağın kullanım dağılımının birbirine çok yakın olduğu görüldü.

Geçitkale-Serdarlı ve Dikmen Belediyeleri’nde yerel su kaynaklarından su çekim oranı sırası ile yüzde 61 ve yüzde 63 olarak gerçekleşirken, Lefke Belediyesi, su ihtiyacını tamamen yerel kaynaklardan karşılayan tek belediye oldu.