Rahip Brunson dosyası 6 yıldır Yargıtay’da bekliyor
ABD Başkanı Donald Trump’ın yeniden gündeme getirdiği Rahip Andrew Brunson davasında, 2018’de verilen mahkumiyet kararının üzerinden yaklaşık altı yıl geçmesine rağmen dosya Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nde hâlâ sonuçlanmadı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’daki NATO Zirvesi kapsamında Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la görüşmesi öncesi yaptığı açıklama ile Brunson davası yeniden gündeme geldi. Trump, gazetecilerin sorularını yanıtlarken “Rahip Brunson’ı hatırlıyorsunuzdur. 3 yıl 1 ay hapse çarptırılmıştı. Evanjelik bir kahramandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı aradım, serbest bıraktı. Hiçbir şey ödemedim” ifadelerini kullandı.
Türkiye’ya eşiyle birlikte 1993 yılında yerleşen Brunson, 2016 yılında İzmir’deki Diriliş Kilisesi’nde rahip olarak görev yaparken “FETÖ ve PKK adına suç işlemek” ve “casusluk” suçlamalarıyla tutuklanmıştı. Brunson, soruşturma ve yargılama süreci boyunca amacının yalnızca dinî faaliyet yürütmek olduğunu, herhangi bir siyasi ya da örgütsel faaliyet içinde bulunmadığını savunmuştu.
ABD ve Türkiye arasında yaşanan Brunson gerilimi
Washington yönetiminin, rahip Brunson’ın serbest bırakılmaması nedeniyle Ankara’ya yönelik ekonomik yaptırımlar devreye koyması, Türk Lirası’nın Dolar karşısında tarihi değer kaybı yaşamasına neden olmuştu. Ayrıca dönemin İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ve Adalet Bakanı Abdulhamit Gül yaptırım listesine alındı.
Erdoğan da o dönemde gelen baskılar üzerine “Bu fakir bu görevde olduğu sürece o teröristi alamazsınız” demiş, 2017’deki bir konuşmasında da Fethullah Gülen ile takas teklifinde bulunarak “Diyorlar ki, papazı bize verin. Bir papaz da sizde var. Siz onu bize verin biz de onu yapalım yargıda gereğini size verelim” ifadelerini kullanmıştı.
Bu süreçte Temmuz 2018’te Rahip Brunson ev hapsine alındı. İki ülke arasında gerilime neden olan tutuklamaya ilişkin daha sonra ABD Başkanı Trump da devreye girdi ve Brunson hakkındaki yargılama süreci 12 Ekim 2018’de sonlandırıldı.
Trump’ın yeniden gündeme getirdiği Rahip Andrew Brunson davası aslında hâlâ resmi olarak kapanmış değil. Türkiye’deki yargı süreci devam ediyor. Rahiple ilgili 2018’de verilen mahkumiyet kararının üzerinden yaklaşık altı yıl geçmesine rağmen dosya Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nde hâlâ sonuçlanmadı.
Dosya neden hâlâ Yargıtay’da?
İzmir 2. Ağır Ceza Mahkemesi, 12 Ekim 2018’de dosyayla ilgili hükmünü açıkladı. Mahkeme, 35 yıla kadar hapsi istenen Brunson’ı “silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme” suçundan 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezasına çarptırdı. Casusluk suçlaması yönünden ise hüküm kurulmadı.
Mahkeme aynı duruşmada Brunson hakkındaki ev hapsi ve yurt dışına çıkış yasağını kaldırdı. Brunson, kararın ardından Türkiye’den ayrılarak ABD’ye döndü. Brunson ülkesine dönüşünde de Başkan Trump tarafından Beyaz Saray’da kabul edildi.
Karara hem Brunson’ın avukatları hem de Cumhuriyet savcısı itiraz etti. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi, 9 Ocak 2020’de ilk derece mahkemesinin kararını hukuka uygun buldu.
Bunun üzerine dosya temyiz incelemesi için Yargıtay’a gönderildi.
Dosya yaklaşık altı yıldır Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nde bulunuyor. Daire henüz nihai kararını açıklamadı.
AYM: Ev hapsi hukuka uygundu
Brunson, tutuklama ve adli kontrol tedbirleri nedeniyle Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda da bulundu.
AYM, tutuklamaya ilişkin şikâyeti süre aşımı nedeniyle reddetti. Mahkeme, ev hapsi ve yurt dışına çıkış yasağına ilişkin hak ihlali iddialarını da açıkça dayanaktan yoksun bularak kabul edilemez olduğuna karar verdi.
Rahip Brunson soruşturma ve yöneltilen suçlamalar
15 Temmuz 2016’daki darbe girişiminin ardından yürütülen FETÖ/PDY soruşturmaları kapsamında İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı Brunson hakkında soruşturma başlattı. Brunson, 9 Aralık 2016’da gözaltına alındı ve aynı gün “silahlı terör örgütü üyeliği” suçlamasıyla tutuklandı. Mahkeme, tutuklama kararında suçun niteliği, mevcut delil durumu, delillerin henüz toplanmamış olması, kaçma şüphesi ve öngörülen ceza miktarını gerekçe gösterdi.
Soruşturma sürecinde Brunson’a yöneltilen suçlamalar zamanla genişletildi.
2017 yılında hakkında; devletin gizli kalması gereken bilgilerini siyasal veya askerî casusluk amacıyla temin etmek, anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs, TBMM’yi ortadan kaldırmaya teşebbüs ve hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs suçlarından da işlem yapıldı.
Ancak hazırlanan iddianamede Brunson’ın esas olarak “örgüte üye olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme” ve “siyasal ve askerî casusluk” suçlarından cezalandırılması istendi.
İddianamede hangi deliller yer aldı?
Savcılık iddianamesi açık ve gizli tanık anlatımları, HTS kayıtları, telefon mesajları ve dijital materyallere dayandırıldı.
Savcılık, Brunson’ın Gülen cemaatinin Ege yapılanmasıyla bağlantılı kişilerle görüştüğünü, PKK/YPG ile bağlantılı olduğu ileri sürülen kişilerle temas kurduğunu ve kilise faaliyetlerini örgütsel amaçlarla kullandığını iddia etti.
Casusluk suçlamasında ise bazı telefon kayıtları ve Brunson’ın başka bir kişiyle bağlantısına ilişkin dijital veriler delil olarak gösterildi.
16 Nisan 2018’de başlayan yargılamada Brunson suçlamaları kabul etmedi. Brunson; Gülen cemaati yöneticilerini tanımadığını, PKK ile bağlantısının bulunmadığını, kilisesinde siyasi faaliyet yürütülmediğini, mesajlaşmalarının yanlış yorumlandığını ve gizli tanık ifadelerinin gerçeği yansıtmadığını savundu.
Ayrıca casusluk suçlamasına dayanak gösterilen kişilerle herhangi bir bağlantısının olmadığını söyledi.
Brunson davasından tanıklar ne anlattı?
Mahkemede dinlenen açık ve gizli tanıklar, Brunson’ın Gülen cemaati ve PKK bağlantılı kişilerle temas kurduğunu ileri sürdü.
Tanıklar, kilisede örgüt propagandası yapıldığı, bazı kişilerle kapalı toplantılar gerçekleştirildiği ve Brunson’ın bazı örgütsel faaliyetlere destek verdiği iddialarında bulundu.
Brunson ise bu anlatımların gerçeği yansıtmadığını savundu.
