Servet büyüdükçe cümleler küçülür…. Besim Tibuk, öyle değil…

Liberalizm… Çok kullanılan ama çoğu zaman içi tam doldurulamayan kavramlardan biridir. Hele bizim coğrafyada “liberal” denildiği zaman akla bazen sadece serbest piyasa gelir. Kimi zaman da “devlet karışmasın” cümlesiyle özetlenmeye çalışılır. Oysa liberalizm yalnızca ekonomi değildir. Bir hayat anlayışıdır. İnsana bakış biçimidir. Devleti doğru tanımlayıp, devletle birey arasındaki mesafeyi belirleme çabasıdır da bir anlamda.

Gerçek liberal, önce bireyin özgürlüğünü savunur.

Düşünce özgürlüğünü… İnanç özgürlüğünü… Yaşam tarzı özgürlüğünü…

Kendisi gibi düşünmeyenin konuşma hakkını da savunabiliyorsa gerçek liberaldir.

Çünkü liberalizmin özü cesarettir.

                                                  ***

   Korkak liberal olur mu? Olur ama eksik olur.

Kaybetme korkusuyla susan, ekonomik çıkarı zarar görmesin diye geri duran, doğru bildiğini yalnızca kapalı salonlarda söyleyen insan, düşünce sınırları içinde liberal olabilir ama özgürlük savaşçısı olamaz.

Liberalizm biraz da bedel ödeme işidir. Bizim coğrafyada ekonomik gücün büyüklüğüyle suskunluğun büyüklüğü çoğu zaman paralel ilerler. Servet büyüdükçe cümleler küçülür.

Kaybetme korkusuyla konuşma korkusu çoğu zaman ikiz kardeş gibi yürür. O nedenle, gerçekten cesur konuşan iş insanı sayısı, yok denecek kadar azdır.

***

Liberalizm siyasi yelpazenin tam olarak neresindedir? Bu sorunun tek cümlelik cevabı yoktur.

Ekonomik olarak daha çok serbest piyasayı savunduğu için sağ siyasete yakın görülür. Ancak bireysel haklar, ifade özgürlüğü, devlet baskısına karşı duruş gibi konularda demokratik solun bazı kulvarlarıyla kesişir. Bu nedenle klasik liberalizm bazen sağda, bazen merkezde, bazen de merkez sağ ile özgürlükçü sol arasında özel bir yerde durur.

***

Kuzey Kıbrıs’ta etkin liberal siyasi yapı var mı? Gerçek anlamda yoktur.

Ekonomide liberal kalıplar vardır. Serbest piyasa vardır. Devletin denetleyemediği alanlar vardır. Hatta bazı çevreler her türlü başıbozukluğu “liberal ekonomi” diye açıklamaya çalışır. Ancak liberal ekonomi başka, kuralsızlık başka şeydir.

Liberal sistemde kuralsızlık değil, adil rekabet esastır. Şeffaflık esastır. Hukukun üstünlüğü esastır.

Bizde ise çoğu zaman güçlü olanın alan genişletmesi liberal ilerleme sanılıyor.

                                                                  ***

   Kıbrıs’ta liberal siyasi kimlik denildiğinde ilk akla gelen isimlerden biri hiç kuşkusuz Besim Tibuk’tur

Türkiye’de Liberal Parti’nin kuruculuğunu ve genel başkanlığını yaptı. Siyasetin her alanında statükoculuğun hâkim olduğu dönemlerde sıra dışı cesaret gerektiren sözler söyledi. Öyle sözlerdi ki insanlar televizyon ekranında hayretle izliyordu. “Bunlar nasıl söyleniyor?” diye düşünüyorlardı.

Bir miktar aydın kesim, ilgisini gizleyemiyordu. Ancak sıra sandığa gelince aynı cesaret ortaya çıkmıyordu. Türkiye’de liberal düşünceyi entelektüel olarak ilginç bulan çok oldu ama, oy veren az oldu.

***

Besim Tibuk’un aktif siyasi ömrü uzun sürmedi. Ancak söyledikleri tek başına bile taşları yerinden oynatacak güçteydi. Daha önemlisi şuydu: Konuşurken korkmuyordu.

Ama Net Holding çatısı altında sorumluluk taşıyanların bir bölümü, onun sözlerinin yaratacağı ekonomik sonuçlardan korkuyordu. Çünkü iş dünyası çoğu zaman risk almayı para konusunda sever ama fikir konusunda sevmez. Buna  pek çok kez tanık oldum. Hem Kuzey Kıbrıs’ta hem Türkiye’de patronlar kulübünde yer alan pek çok isim vardır. Büyük servet sahibidirler. Ancak ezici çoğunluğunun Besim Tibuk kadar, hatta urubu kadar açık konuşma cesareti yoktur.

***

   Önceki akşam bayram vesilesiyle yaptığımız telefon konuşmasında yine kendine özgü kahkahasıyla, “Bayram diye, kandil diye beni arayıp kutluyorlar. Halbuki ben bu işlerden anlamıyorum” dedi ve güldü.

Ben de espriyle, “Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron KKTC hükümetinden bakan transfer etmek istiyormuş” dedim. Yine kahkahayı bastı.

Ancak dikkat ettim… Hükümetin bütününe yönelik eleştirileri rahatlıkla yaparken, kamuoyunda yoğun tepki alan bazı isimlerin kişisel dürüstlüklerini teslim etmekten de kaçınmıyordu.

Bu önemlidir. Çünkü gerçek liberal peşin hükümle değil, aklıyla vicdanının etki karışımıyla konuşur.

Besim Tibuk yalnızca bir iş insanı değildir. Gerçek anlamda liberal düşünceyi önemseyen bir isimdir. Felsefeye verdiği önemi,  sohbetlerinde açıkça hissedersiniz.

Keşke iş yoğunluğundan biraz zaman ayırıp,  toplumda liberal değişimin kültürel zeminini güçlendirecek çalışmalara  katkı koysa…